Darslar 14–16 · 3 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
16
Inshoga epigraf tanlash
Darslik: 26–27-betlar
MaqsadInshoga mos epigraf tanlash va uni yozish qoidasini bilish.
Yangi so‘zlar
epigraf · epigraphhikmatli so‘z · wise sayingmaqol · proverbhamohang · in harmony
Tushuntirish
Epigraf — insho mazmuniga mos tanlab olingan hikmatli so‘z, maqol, ibora yoki she’r va nasrdan qisqa parcha. U odatda reja yozilgandan keyin, insho matni boshlanishidan oldin, sahifaning o‘ng tomoniga yoziladi. Epigraf so‘roq yoki undov gap bo‘lmasa, oxiriga nuqta qo‘yiladi; muallifi bo‘lsa, uning nomi qavs ichida ko‘rsatiladi. Epigraf majburiy emas, lekin mavzuga va inshoning ichki g‘oyasiga mos epigraf ishning ta’sirini kuchaytiradi. Uni tanlashda chiroyli eshitilishiga emas, mavzuga aniq mos kelishiga qarash kerak.
★Epigraf
Reja tuzilgandan keyin, insho matnidan oldin, sahifaning o‘ng tomoniga yoziladi; muallifi bo‘lsa, nomi qavs ichida beriladi.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Ekologiya haftaligi plakatida qisqa bir shior butun mavzuni ochib beradi. Epigraf ham inshoning mavzusini shunday ochadi.
Kim ishlatadi
Plakat va kitob muqovasi matnini yozuvchilar, muharrirlar va ma’ruzachilar qisqa jumla bilan mavzuga ishora qiladi.
Bugun sinab ko‘ring
Bugungi kuningizni ifodalaydigan bitta qisqa gap o‘ylab toping va u nimaga mosligini ayting.
Namunalar
Mavzu «Mehnat — baxt kaliti». Epigraf: «Mehnat qilgan to‘q yashar.» (Maqol)
Savol shaklidagi epigraf oxiriga nuqta qo‘yilmaydi: «Vatan qayerdan boshlanadi?» (muallifi bo‘lsa, nomi qavs ichida beriladi).
Sinfda faoliyat
Epigraf musobaqasi: sinf uchun umumiy mavzu beriladi; guruhlar ko‘proq mos maqol va hikmatli so‘z topishga harakat qiladi.
Mashq
1
Epigraf nima?
Insho mazmuniga mos tanlangan hikmatli so‘z, maqol yoki asardan qisqa parcha.
2
Epigraf inshoning qayerida yoziladi va qanday tinish belgisi qo‘yiladi?
Rejadan keyin, matndan oldin, o‘ng chetda; so‘roq yoki undov bo‘lmasa oxiriga nuqta, muallifi qavs ichida.
3
«Birdamlik» mavzusiga maqolni epigraf shaklida yozing: «Birlashgan o‘zar, birlashmagan to‘zar».
«Birlashgan o‘zar, birlashmagan to‘zar.» (Maqol)
4
Nima uchun har bir inshoda epigraf shart emas?
Chunki u ixtiyoriy bezak: mazmunga mos kelmasa, inshoga foyda bermaydi.