ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ilmiy insho, takrorlash va yozma nazorat

Darslar 17–19 · 3 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
17

Ilmiy insho

Darslik: 28-bet
MaqsadIlmiy insho xususiyatlarini bilish va uning rejasini tuzish.
Yangi so‘zlar
ilmiy insho · scientific essayatama · termdalil · evidencelo‘nda · concise
Tushuntirish

Ilmiy inshoda mavzu biror fan nuqtayi nazaridan, ilmiy uslubda yoritiladi. Bunday inshoda atamalar, aniq faktlar va ilmiy tushunchalar asosiy o‘rinda turadi; axborot lo‘nda va ravshan beriladi. O‘xshatish, ko‘chma ma’noli so‘zlar, obrazli iboralar va maqollar deyarli qo‘llanmaydi, matn hissiy bo‘yoqsiz bo‘ladi. Ilmiy insho mantiqiy izchillikka va dalillarni to‘g‘ri tushunishga tayanadi, oxirida muallif o‘z xulosasini aytadi. Bu ish o‘quvchining ilmiy fikrlashini sinaydi va kelajakda ilmiy maqola yozishga tayyorlaydi.

Ilmiy inshoBelgisi
tilatamalar, aniq faktlar
bayonlo‘nda va ravshan
vositalaro‘xshatish va ko‘chma ma’no yo‘q
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Fan tanlovida bola kuzatgan hodisani aniq va dalil bilan tushuntiradi: nimani ko‘rdi, nima sababdan shunday bo‘ldi. Ilmiy yozuv shunday ishlaydi.

Kim ishlatadi

Olimlar, shifokorlar va muhandislar natijani aniq, ortiqcha bezaksiz yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta oddiy hodisani (masalan, nega kechasi salqinroq bo‘ladi) ikki aniq gapda tushuntirib bering.

Namunalar
Ilmiy gap: «Fotosintez jarayonida o‘simlik quyosh nurini kimyoviy energiyaga aylantiradi.»
Reja: «O‘zbek alifbosi». I. Kirish — yozuv va alifbo. II. 1) lotin alifbosi harflari; 2) tovush va harf; 3) imlo qoidalarining ahamiyati. III. Xulosa.
Sinfda faoliyat

Qaysi jumla ilmiy inshoga mos? Sinfdosh juftlar «hayotiy» va «ilmiy» ohangdagi jumlalarni aralashtirib, bir-birini sinaydi.

Mashq
1
Ilmiy insho tilining uchta belgisini ayting.
2
«Quyosh mehr bilan jilmaydi» va «Quyosh Yerga yorug‘lik va issiqlik beradi» jumlalaridan qaysi biri ilmiy inshoga mos?
3
«Suvning aylanishi» mavzusiga ilmiy insho rejasini tuzing.
4
Nima uchun ilmiy inshoda xulosa muhim?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKutubxona chirog‘i boshqargichiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →