Sintaksis haqida umumiy tushuncha. So‘z birikmasi
Til birliklari pog‘onama-pog‘ona birikadi: tovushlardan so‘z va qo‘shimchalar, ulardan esa so‘z birikmasi va gap tuziladi. So‘zlarning gapda bir-biri bilan aloqaga kirishishi sintaktik aloqa deb ataladi, bu aloqalarni o‘rganuvchi bo‘lim esa sintaksisdir. Ikki yoki undan ortiq mustaqil so‘z ma’no va grammatik jihatdan birlashib, so‘z birikmasini hosil qiladi. Buning uchun to‘rt shart kerak: so‘zlar mustaqil bo‘lishi, ma’nosi bir-biriga mos kelishi, biri ikkinchisiga tobe bo‘lishi va ular qo‘shimcha, ko‘makchi yoki so‘z tartibi orqali bog‘lanishi. Birikmada tobe so‘z hokim so‘zni izohlaydi va odatda undan oldin keladi. «Ukam uchun» birikma emas, chunki «uchun» mustaqil so‘z emas.
Do‘stingiz «olib kel» desa, nimani so‘raysiz. «Ro‘molcha olib kel» desa, aniq bo‘ladi. So‘zlar birikib ma’noni aniqlaydi.
Tarjimonlar, tilshunoslar va dasturchilar so‘zlarning qanday birikishini hisobga oladi.
Uchta so‘z oling va har biriga aniqlovchi so‘z qo‘shib uchta birikma tuzing.
«Birikma quruvchilar»: guruhga berilgan so‘zlardan (daryo, oqmoq, sokin, qush, uchmoq) mumkin bo‘lgan so‘z birikmalarini tuzing.