ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ikkinchi darajali bo‘laklar tahlili; insho nazorati

Darslar 64–65 · 2 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
64

Gapning ikkinchi darajali bo‘laklari yuzasidan tahlil

Darslik: 105–106-betlar
MaqsadIkkinchi darajali bo‘laklar (hol, to‘ldiruvchi, aniqlovchi)ni matnda aniqlash; «Ulug‘bekning shogirdi» rivoyati.
Yangi so‘zlar
tahlil · analysisshogird · pupilhurmat · respecttolibi ilm · student (seeker of knowledge)
Tushuntirish

Bu darsda hol, to‘ldiruvchi va aniqlovchi takrorlanadi. Hol kesimdan qanday? qachon? qayerda? nega? kabi savollar bilan, to‘ldiruvchi kimni? nimaga? kabi kelishik savollari bilan, aniqlovchi esa otdan qanday? qaysi? kimning? deb so‘rab topiladi. Matn sifatida «Allomalar ibrati» kitobidan rivoyat beriladi: Ulug‘bek sevimli shogirdi Ali Qushchi kasal bo‘lganini eshitib, uni ko‘rgani borishga qaror qiladi; bosh vazir va shayxulislom bunga qarshi chiqadi, Ulug‘bek esa ilm ahlini ziyorat qilish savob ekanini aytadi. Rivoyat ilmga hurmatni ko‘rsatadi. Tahlilda har bir bo‘lakning turi va ifodalanishi aniqlanadi.

Sultonega sevimlianiqlovchi shogirdinito‘ldiruvchi ertalabhol ko‘rganihol bordikesim .
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sarlavhaga sig‘ishi uchun gapni qisqartirishingiz kerak: «Sinfimiz ertalab maktab hovlisida baland daraxt ekdi» o‘rniga «Sinf daraxt ekdi» deysiz. Asosiy ma’no qoladi, qo‘shimcha ma’lumot tushib qoladi.

Kim ishlatadi

Muharrirlar, sarlavha yozuvchilari va tarjimonlar ortiqcha bo‘laklarni olib tashlab gapni qisqartiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Uzun bir gapni oling va ikkinchi darajali bo‘laklarni olib tashlab qisqa variantini yozing.

Namunalar
Tahlil: «Sulton sevimli shogirdini ertalab ko‘rgani bordi» — sevimli: sifatlovchi aniqlovchi; shogirdini: vositasiz to‘ldiruvchi; ertalab: payt holi; ko‘rgani: maqsad holi.
Tahlil: «Ustozning maslahati menga yordam berdi» — ustozning: qaratqich aniqlovchi; menga: vositali to‘ldiruvchi.
Sinfda faoliyat

Bo‘laklarni bo‘yash: har bir bo‘lak turi uchun rang tanlab, matn gaplarini rangli qalamda belgilang.

Mashq
1
«Ulug‘bek yo‘lga tez otlandi» da hol va ega nima?
Ulug‘bek yo‘lga tez otlandi .
2
«Ilm ahlini ziyorat qilish savob» gapida kesim va to‘ldiruvchini toping.
3
Bosh vazir va shayxulislomning maslahatiga munosabat bildiring.
4
Nima uchun matn tahlilida avval kesim aniqlanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTayoqchalardan ko‘prikHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →