So‘z-gap
Bitta qotib qolgan so‘zdan iborat bo‘lib, boshqa so‘zlar bilan kengaya olmaydigan gap so‘z-gap deyiladi. U oldingi gapga javob yoki munosabat sifatida keladi va tasdiq, inkor, so‘roq, taajjub, his-hayajon kabi ma’nolarni bildiradi. So‘z-gaplar asosan dialogda, ba’zan monologda uchraydi: «Ha», «Yo‘q», «Xo‘p», «Mayli», «Marhamat». Kundalik muomalada ishlatiladigan odob so‘z-gaplari ham bor: assalomu alaykum, xayr, rahmat, labbay, marhamat. Atamaning o‘zi ham mohiyatni ko‘rsatadi: bitta so‘z butun gap vazifasini bajaradi. Darslikda so‘z-gap ham shaxsi noma’lum gaplar qatorida beriladi.
| So‘z-gap | Misol |
|---|---|
| tasdiq | — Keldingmi? — Ha. |
| inkor | — Aytasanmi? — Yo‘q. |
| ruxsat | — Kirsam maylimi? — Marhamat! |
| minnatdorchilik | — Rahmat! |
Sinfda o‘qituvchi «Tushunarlimi?» deb so‘raydi, siz bosh irg‘ab «Ha» deysiz. Bitta so‘z butun javobni beradi va suhbat to‘xtamay davom etadi.
Aktyorlar, intervyu oluvchilar va yozuvchilar so‘z-gapdan dialogni tabiiy qilish uchun foydalanadi.
Bugun biror savol eshitsangiz, javobni faqat bitta so‘z bilan bering va shu yetarli bo‘lganini sezing.
Dialog o‘yini: juftlar faqat so‘z-gaplardan iborat 6 qatorli suhbat tuzadi (salomlashish, so‘rash, rozilik, xayrlashish).