Matn va lug‘atlar bilan ishlash
Parchada Umarshayx mirzoning oilasi ramazon oyida tong yorishayotgan paytda saharlik qilayotgani tasvirlanadi. Saroy ahlining xavotiri va shoshilishi sezilib turadi. Mirzo oilasiga maslahat berib, a’zolarni tananing a’zolariga o‘xshatadi: ilik ham, ko‘z ham o‘z o‘rnida aziz; ular nizolashsa, ikkalasi ham zarar ko‘radi. Matnda so‘zlar ma’no bo‘yog‘iga ko‘ra uch guruhga bo‘linadi: ijobiy bo‘yoqli (aziz, mo‘tabar, mehr), salbiy bo‘yoqli (jabr, nizo, xatar) va bo‘yoqsiz (dasturxon, choy, tong). Ma’nodosh (aziz — qadrli) va zid ma’noli (mehr — adovat) so‘zlarni ham ajrating.
| Bo‘yoq | So‘z | Antonim |
|---|---|---|
| ijobiy | ahillik | adovat |
| salbiy | xatar | xavfsizlik |
| bo‘yoqsiz | tong | — |
Do‘stingizga yozgan xatingizdagi ayrim so‘zlar iliq, ayrimlari sovuq eshitiladi. Hissiy bo‘yoqni bilgan kishi so‘zni to‘g‘ri tanlaydi.
Tarjimonlar, ssenariy va nutq yozuvchilari so‘zning hissiy ohangini hisobga oladi.
Bugun eshitgan bitta so‘zni iliq yoki sovuq deb baholang va nega shunday tuyulganini ayting.
Uch savat: o‘quvchilar 9 ta so‘zni ijobiy, salbiy va bo‘yoqsiz «savat»larga joylashtiradi va asoslaydi.