Darslar 66–67 · 2 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
Bir xil grammatik shaklda kelgan, odatda bir xil so‘roqqa javob beradigan, o‘zaro teng aloqada bo‘lib, gapdagi bitta bo‘lakka birgalikda bog‘lanadigan bo‘laklar uyushiq bo‘laklar deb ataladi. Har qanday gap bo‘lagi uyushib kela oladi: ega («Ali va Vali keldi»), kesim («U o‘tirib, o‘ylab qoldi»), to‘ldiruvchi («Kitob va daftar oldim»), aniqlovchi («Sokin, salqin bog‘»), hol («Tez va aniq javob berdi»). Uyushiq kesimlarda zamon, shaxs-son, mayl, tasdiq-inkor ko‘rsatkichlari, bog‘lama va ko‘makchi fe’l faqat oxirgi kesimda bo‘ladi; bu ko‘rsatkichlar har bir kesimda takrorlansa, gap sodda emas, qo‘shma gap hisoblanadi. Ko‘plik, egalik va kelishik qo‘shimchalari esa oxirgi uyushiq bo‘lakka qo‘shilib, hammasiga taalluqli bo‘lishi yoki har biriga alohida qo‘shilishi mumkin. Uyushiq bo‘laklar bir-biriga sanash ohangi yoki teng bog‘lovchilar orqali ulanadi.
Namunalar
Uyushiq kesim: «Bola o‘rnidan turib, yuvinib, kiyindi.» Oxirgi «kiyindi»da o‘tgan zamon va shaxs bor — umumiy.
Qo‘shimcha: «Ona va qizlarga sovg‘a berdik» (kelishik oxirgida) yoki «Onaga va qizlarga sovg‘a berdik» (har birida).
Sinfda faoliyat
Uyushtirish zanjiri: guruhlar bitta gapni avval uyushiq ega, so‘ng uyushiq hol bilan kengaytiradi.