🎯 Missiya: Kiyinish xonasidagi tomayotgan jo‘mrak uchun qaysi ta’mirni tanlaymiz?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbariKiyinish xonasidagi jo‘mrak tomchilayapti. Missiya: yo‘qotilayotgan suvni o‘lchash va qaysi ta’mirni tanlashni hal qilish. Ta’mirga 25 000 so‘m ajratilgan. Raqamlar — o‘quv misoli.
A
AnvarIqtisod darsining takrori: ehtiyoj cheksiz, resurs cheklangan. Tanlov narxi — muqobil qiymat, ya’ni voz kechilgan eng yaxshi variant.
Z
ZarinaIshlab chiqarishda tabiiy, kapital va mehnat omillari bor, ularni birlashtiruvchi esa tadbirkorlik qobiliyati.
S
Sinf rahbariQarorni kim qiladi? Direktor qiladi, byudjetni kengash tasdiqlaydi.
M
MalikaDavlat-huquq darsida boshqaruv shakllari: monarxiyada hokimiyat odatda meros bo‘ladi; cheklangan monarxiyada Konstitutsiya va parlament uni cheklaydi. Respublikada oliy hokimiyat saylov yo‘li bilan tashkil etiladi.
Siz
Biz esa tadbirkor jamoa sifatida qaror uchun faktlar yig‘amiz.
Iqtisodiy bilim asoslariDavlat va huquq asoslari
🔒Qulf 1: Tomayotgan jo‘mrak
Topshiriq: Tadbirkorlik qobiliyati nima qiladi?
🔑 Kalit: Ta’mir byudjeti 25 000 so‘m. Resurs cheklangan — tanlaymiz va voz kechgan variantni yozamiz.
A
AnvarTexnologiyadan: uy quvurlari polipropilen, metall-plastik, polietilen yoki metalldan. Klapan suvni to‘xtatadi va bosimni tartibga soladi.
S
Sinf rahbariPolipropilen quvurlarni qizdiriladigan payvand asbobi bilan ulashadi. U 220 V tarmoqda ishlaydi, uchi juda qiziydi — faqat o‘qituvchi yoki usta qo‘lqop bilan ishlatadi.
Z
ZarinaSmesitel issiq va sovuq suvni aralashtiradi. Tarkibi: korpus, kartrij, gayka, bezak qopqoq, dasta, rezina halqalar va chiqishda aerator — himoya to‘ri.
J
JasurTa’mir tartibi: avval klapanlar bilan suv yopiladi. Keyin kattalar qopqoq tiqinini ochadi, vintni bo‘shatadi, dastani yechadi, gaykani kalit bilan ochib kartrijni oladi.
Siz
Bizning ishimiz: ko‘rish, o‘lchash va hisoblash. Kalit bilan ishlashni usta qiladi.
Texnologiya
🔒Qulf 2: Quvur, klapan, smesitel
Topshiriq: Smesitelni ta’mirlashdan oldin birinchi qadam qaysi?
🔑 Kalit: Ta’mirdan oldin klapanlar bilan suv yopiladi; kalit va qizigan asbob bilan faqat kattalar ishlaydi.
Seshanba
Z
ZarinaKiyinish xonasi: «Кран находится в раздевалке.» «Куда идти?» — «В раздевалку.» «Откуда капает вода?» — «Из крана.»
S
Sinf rahbariBular o‘rin holi: «где?», «куда?», «откуда?» savollariga javob beradi va nuqta-chiziq bilan chiziladi.
J
JasurO‘lchadim: idish tagiga qo‘ydim, 10 daqiqada 100 mL yig‘ildi. Oqim = hajm : vaqt = 100 mL : 10 min = 10 mL/min.
M
MalikaSoatiga 600 mL, sutkada 600 · 24 = 14 400 mL = 14,4 L. 30 kunda 14,4 · 30 = 432 L.
A
AnvarFizikadan: tok kuchi I = q : t — o‘tkazgich kesimidan har sekundda o‘tgan zaryad. Birligi amper: 1 A = 1 C/s. “Kuch” so‘zi mexanikadagi kuchga aloqasiz.
Siz
Suv oqimi bilan o‘xshash: q = I · t. 0,5 A tok 20 s da 0,5 · 20 = 10 C zaryad o‘tkazadi.
FizikaRus tili
🔒Qulf 3: Tomchilar oqimi
Topshiriq: Kesimdan 4 s da 12 C zaryad o‘tdi. Tok kuchi qancha?
🔑 Kalit: 100 mL / 10 min = 10 mL/min = 14,4 L/kun ≈ 432 L/30 kun. Oqim = hajm : vaqt, tok kuchi I = q : t.
M
MalikaQuvur yo‘lining B va C nuqtalari orasi shkaf ortida qoldi, o‘lchab bo‘lmaydi. A nuqta olamiz, AB va AC tomonlarning o‘rtalari M va N.
Z
ZarinaUchburchakning o‘rta chizig‘i uchinchi tomonga parallel va uning yarmiga teng. MN = 2,1 m bo‘lsa, BC = 2 · 2,1 = 4,2 m.
A
AnvarO‘rtalarni tutashtirsak hosil bo‘lgan uchburchakning perimetri asosiynikining yarmi.
J
JasurAlgebra: 10 L chelakni to‘ldirish vaqti. Oqim q₂ = 5 L/min va q₁ = 10 L/min bo‘lsa, vaqt farqi V/q₂ − V/q₁.
Topshiriq: Uchburchak o‘rta chizig‘i MN = 2,1 m bo‘lsa, unga parallel BC tomon necha metr?
Chorshanba
A
AnvarInformatika: “Hamma eskirgan halqalar tomchilatadi. Bu jo‘mrak tomchilayapti.” Halqa eskirganmi?
M
MalikaAniq xulosa chiqmaydi! Tomchilashga boshqa sabab ham bo‘lishi mumkin, masalan kartrij. Mantiqda “hamma”dan teskari xulosa chiqarib bo‘lmaydi.
Z
ZarinaAniq xulosa: “Hamma kvadrat — to‘g‘ri to‘rtburchak. F — kvadrat.” Demak F — to‘g‘ri to‘rtburchak.
J
Jasur“Ba’zi qushlar uchmaydi. Chumchuq — qush.” Chumchuq uchmaydi, deya olmaymiz.
S
Sinf rahbariBiologiyadan: mushaklar juft ishlaydi — bukuvchi va yozuvchi. Skelet mushaklari 600 dan ortiq. O‘sish davrida ortiqcha og‘irlik ko‘tarish bo‘g‘im va umurtqaga zarar berishi mumkin.
Siz
Shuning uchun suv o‘lchaganda 5 L dan ortiq idish ko‘tarmaymiz. Avval eng arzon detalni almashtirib, sinab ko‘ramiz.
InformatikaBiologiya (Odam va uning salomatligi)
🔒Qulf 5: Mantiq va og‘ir chelaklar
Topshiriq: “Ba’zi qushlar uchmaydi. Chumchuq — qush.” Qanday xulosa chiqadi?
🔑 Kalit: Tomchilashdan eskirgan detalni bilib bo‘lmaydi: avval eng arzonini (halqa) almashtirib, o‘lchaymiz.
Z
ZarinaOna tili: erkin mavzudagi insho adabiyot darsligiga bog‘lanmaydi; unda bilim va shaxsiy mulohazalar, ommabop uslubda yoziladi. Mavzu: “Har bir tomchi qadrli”.
A
AnvarEpigraf — mavzuga mos maqol yoki hikmatli gap. Reja tuzilgach, insho matnidan oldin, sahifaning o‘ng tomoniga yoziladi.
M
MalikaSavol yoki undov bo‘lmasa, oxiriga nuqta qo‘yiladi. Men tanladim: “Tomchi-tomchi ko‘l bo‘lar.” (maqol)
J
JasurAdabiyotdan: Lutfiy g‘azallari. G‘azalning birinchi baytida ikki misra qofiyalanadi — bu matla‘. Oxirgi baytida shoir taxallusi keladi — maqta‘.
S
Sinf rahbariMustaqil o‘qishda avval baytlar sonini sanang, matla‘ va maqta‘ni toping, keyin qofiya va radifni ajrating. G‘azallarni qayta aytish shart emas.
Siz
Insho rejasi: kirish (jo‘mrak), asosiy qism (o‘lchov, hisob), xulosa (tavsiya).
Ona tiliAdabiyot
🔒Qulf 6: Epigraf va matla‘
Topshiriq: Epigraf insho tarkibida qayerga yoziladi?
Payshanba
Z
ZarinaEnglish class project: our class newspaper. Sections: Home News, Sports, Children’s Corner, Crossword, Letters, Weather. We write Home News.
A
AnvarKecha kechqurun usta halqalarni almashtirdi. Bugun yana o‘lchadik: 10 daqiqada 20 mL, ya’ni 2 mL/min. Avval 10 mL/min edi.
M
MalikaHeadline: “Small repair, big saving”. Lede: “The cloakroom tap now leaks 2 mL a minute instead of 10 after a 1,500 soum repair, the 8-B lab team said.”
J
JasurHome reading: the biography of a famous computer-company founder. As a boy he was interested in electronics, and in 1976 he and a friend started a company. Inventors begin small!
Z
ZarinaHisobotni o‘qituvchi bilan tahrir qilamiz: imlo, aniqlik, faktlar to‘g‘riligi. Qaychi va yelim bilan kattalar yordam beradi.
Siz
Rasm tagiga yozuv: “The master replaces the rubber rings.”
Ingliz tili
🔒Qulf 7: The Home News page
Topshiriq: A news story’s first sentence, with the most important facts, is called the ...
🔑 Kalit: Halqa almashgach, oqim 10 dan 2 mL/min ga tushdi (1 500 so‘mga, 80 % kam).
A
AnvarGeografiyadan: yoqilg‘i-energetika majmuasiga neft, gaz, ko‘mir qazib olish va elektr energetika kiradi. Energiya resurslari — yoqilg‘i va gidroenergiya.
Z
ZarinaIssiq suv tomchilasa, uni isitishga ketgan energiya ham yo‘qoladi. Quyosh, shamol va yer osti issiqligi esa tugamaydigan manbalar.
J
JasurKimyo: qavat ichida elektronlar kichik pog‘onalarga bo‘linadi: s — 2 ta, p — 6, d — 10, f — 14 elektron sig‘adi.
M
Malika3-qavatda 3s, 3p, 3d bor: 2 + 6 + 10 = 18 elektron. Birinchi navbatda quyi energiyali pog‘ona to‘ladi.
Z
ZarinaJo‘mrak korpusi ko‘pincha latun — mis va rux qotishmasi. Rux: 4s² 3d¹⁰ — 4s avval to‘ladi.
Siz
Bizning ishimizga bu bevosita kerak emas, lekin material tuzilishini tushunish foydali.
GeografiyaKimyo
🔒Qulf 8: Issiq suv va elektron qavatlar
Topshiriq: 3-qavatdagi barcha pog‘onalarga (3s, 3p, 3d) jami nechta elektron sig‘adi?
Z
ZarinaTarixda noto‘g‘ri tejashga misollar bor. Fransiyada XVII–XVIII asrlarda uchinchi tabaqa soliqning ko‘pini to‘lagan, g‘azna esa bo‘shab qolgan.
A
Anvar1789-yil 5-mayda Lyudovik XVI yangi soliqlar uchun Bosh shtatlarni chaqirdi. Uchinchi tabaqa deputatlari o‘zlarini Milliy majlis deb e’lon qildi.
J
JasurO‘zbekiston tarixidan: Ubaydullaxon II (1702–1711) davrida urushlar uchun soliqlar to‘rt baravar oshirildi.
M
Malika1708-yilda tangadagi kumush miqdori taxminan to‘rt marta kamaytirildi, yangi tanga esa eskisiga teng deb e’lon qilindi. Savdo va hunarmandchilik izdan chiqdi, qo‘zg‘olon bo‘ldi.
Z
ZarinaXulosa: sifatni kamaytirib “tejash” savdoni buzadi. Biz xavfsizlik va aniqlikda tejamaymiz.
Siz
Tarixiy xulosani hisobotning oxirgi qatoriga yozmaymiz — faqat o‘z o‘lchovlarimizni.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi
🔒Qulf 9: Noto‘g‘ri tejash
Topshiriq: 1708-yilda Buxoro xonligida tangadagi kumush miqdori taxminan necha marta kamaytirildi?
Juma
A
AnvarUch variant: A — rezina halqalar, 1 500 (bajarilgan); B — kartrij almashtirish, 18 000; C — yangi smesitel, 85 000. Byudjet 25 000.
JasurA dan keyin oqim 10 dan 2 mL/min ga tushdi. B qo‘shimcha ko‘pi bilan 2 mL/min tejaydi: sutkada 2 · 60 · 24 = 2 880 mL ≈ 2,9 L.
M
Malika18 000 so‘m evaziga sutkada 2,9 L — muqobil qiymat katta. Bu pulni boshqa maqsadga ishlatish mumkin.
Siz
Qaror: A da qolamiz, oyiga bir marta qayta o‘lchaymiz. Ko‘paysa, B ni ko‘ramiz. Ish kattalar bilan, klapanlar yopilgan holda.
Iqtisodiy bilim asoslariFizika
🔒Qulf 10: Qaror: qanday ta’mir?
Topshiriq: Qaysi kalit B ni (kartrij, 18 000) hozir shart emasligini ko‘rsatdi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 16 ta fanni birlashtirdi.
Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Odam va uning salomatligi)Davlat va huquq asoslariFizikaGeografiyaGeometriyaIqtisodiy bilim asoslariJahon tarixiKimyoO‘zbekiston tarixiRus tili
0 / 13 yulduz
Jamoa hisoboti
Hisobot: arzon ta’mir yetarli
Savol: jo‘mrakdan qancha suv yo‘qoladi va qaysi ta’mir kerak? 10 daqiqada 100 mL, ya’ni 10 mL/min — sutkada 14,4 L, 30 kunda 432 L. Rezina halqalar (1 500 so‘m) almashgach 2 mL/min, ya’ni 80 % kam. Kartrij 18 000, yangi smesitel 85 000 (byudjet 25 000). Xulosa: A varianti yetarli; oyiga bir marta qayta o‘lchaymiz. Ish klapanlar yopilib, kattalar tomonidan bajariladi. Raqamlar — misol.
— 8-B jamoa
Topilgan kalitlar
Ta’mir byudjeti 25 000 so‘m. Resurs cheklangan — tanlaymiz va voz kechgan variantni yozamiz.
Ta’mirdan oldin klapanlar bilan suv yopiladi; kalit va qizigan asbob bilan faqat kattalar ishlaydi.
100 mL / 10 min = 10 mL/min = 14,4 L/kun ≈ 432 L/30 kun. Oqim = hajm : vaqt, tok kuchi I = q : t.
Tomchilashdan eskirgan detalni bilib bo‘lmaydi: avval eng arzonini (halqa) almashtirib, o‘lchaymiz.
Halqa almashgach, oqim 10 dan 2 mL/min ga tushdi (1 500 so‘mga, 80 % kam).
Yulduzli savollar
Oqim 100 mL/10 min bo‘lsa, sutkada necha litr yo‘qoladi?
Uchburchak o‘rta chizig‘i asosga nisbatan qanday?
O‘ylab ko‘r: nega avval eng arzon detalni almashtirib, keyin o‘lchadik?