Ajratilgan bo‘lakli gaplar
Ba’zan so‘zlovchi gapdagi biror bo‘lak yetarlicha aniq emas deb hisoblaydi va uni tushuntirish uchun yoniga xuddi shu vazifadagi yana bir bo‘lakni qo‘shadi. Oldingi bo‘lakni izohlab, aniqlashtirib keladigan bunday bo‘lak ajratilgan izoh bo‘lak deyiladi. Masalan, «Biz safarni o‘sha yerdan boshladik» gapida «o‘sha yerdan» noaniq; «Biz safarni o‘sha yerdan, ya’ni Xivadan, boshladik» deyilsa, ma’no ravshanlashadi. Ajratilgan bo‘laklar to‘rt xil: ajratilgan to‘ldiruvchi, ajratilgan aniqlovchi, ajratilgan hol va ajratilgan izohlovchi. Ajratilgan izohlovchi izohlanmishdan keyin keladi, ko‘pincha egaga tegishli bo‘ladi va alohida ohang bilan aytiladi: «Nodira opa, kimyo o‘qituvchimiz, sinfga kirdi».
Siz sinf yangiligini yozasiz: «Yangi kitob, ya’ni qisqa hikoyalar to‘plami, kutubxonaga keldi.» Ajratilgan izoh qaysi kitob ekanini gapni uzmay aniqlaydi.
Jurnalistlar va yozuvchilar kishi yoki narsa haqida izohni gap ichida beradi.
Bugun eshitgan bir gapni «ya’ni» bilan izoh qo‘shib, aniqroq qilib ayting.
Izoh qo‘shish: o‘qituvchi noaniq gap aytadi («U kelib ketdi»); o‘quvchilar aniqlashtiruvchi ajratilgan bo‘lak qo‘shadi.