Inshoning mavzu va mazmuniga ko‘ra turlari
Mazmuniga qarab insholar uch turga ajratiladi. Adabiy inshoda o‘quvchi adabiyot darsida o‘rgangan asar yoki qahramon haqida o‘z qarashini bildiradi. Erkin mavzudagi insho adabiyot dasturidan tashqaridagi mavzuda yoziladi; unda muallifning bilimi, hayotga qarashi va mulohazalari namoyon bo‘ladi. Ilmiy inshoda biror fan masalasi faktlar va ilmiy dalillarga tayanib yoritiladi, obrazli vositalarga deyarli o‘rin berilmaydi. Mavzuning qaysi turga mansubligini aniqlash — reja tuzishning ilk qadami.
Maktab devoriy gazetasiga ikki maqola kerak: biri «Eng yaxshi dam olish kunim», ikkinchisi «Bulutlar nimadan hosil bo‘ladi?». Birinchisi uchun o‘z kuzatuvingiz yetadi, ikkinchisi uchun avval ishonchli ma’lumot yig‘iladi.
Abituriyentlar, jurnalistlar va tadqiqotchilar yozishdan oldin matn turini aniqlaydi.
Bitta narsani (masalan, daraxtni) tanlang va erkin insho uchun nimani yozishingizni, ilmiy insho uchun nimani aniqlashingizni ikki qisqa gapda ayting.
Mavzular bozori: har bir guruh o‘zi o‘ylab topgan 3 ta mavzuni qog‘ozga yozadi, boshqa guruh ularni adabiy, erkin va ilmiy insho turlariga ajratadi.