ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Insho turlari va rejasi

Darslar 11–13 · 3 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
11

Inshoning mavzu va mazmuniga ko‘ra turlari

Darslik: 19-bet
MaqsadInshoni mavzu va mazmuniga ko‘ra uch turga (adabiy, erkin, ilmiy) ajratish.
Yangi so‘zlar
adabiy insho · literary essayerkin mavzudagi insho · free-topic essayilmiy insho · scientific essaydunyoqarash · worldview
Tushuntirish

Mazmuniga qarab insholar uch turga ajratiladi. Adabiy inshoda o‘quvchi adabiyot darsida o‘rgangan asar yoki qahramon haqida o‘z qarashini bildiradi. Erkin mavzudagi insho adabiyot dasturidan tashqaridagi mavzuda yoziladi; unda muallifning bilimi, hayotga qarashi va mulohazalari namoyon bo‘ladi. Ilmiy inshoda biror fan masalasi faktlar va ilmiy dalillarga tayanib yoritiladi, obrazli vositalarga deyarli o‘rin berilmaydi. Mavzuning qaysi turga mansubligini aniqlash — reja tuzishning ilk qadami.

asar, qahramonadabiysevimli faslimerkinQuyoshenergiyasiilmiyInsho turlari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab devoriy gazetasiga ikki maqola kerak: biri «Eng yaxshi dam olish kunim», ikkinchisi «Bulutlar nimadan hosil bo‘ladi?». Birinchisi uchun o‘z kuzatuvingiz yetadi, ikkinchisi uchun avval ishonchli ma’lumot yig‘iladi.

Kim ishlatadi

Abituriyentlar, jurnalistlar va tadqiqotchilar yozishdan oldin matn turini aniqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta narsani (masalan, daraxtni) tanlang va erkin insho uchun nimani yozishingizni, ilmiy insho uchun nimani aniqlashingizni ikki qisqa gapda ayting.

Namunalar
Adabiy: «Cho‘lponning «Kecha va kunduz» romanida Zebi obrazi».
Erkin: «Mening sevimli faslim». Ilmiy: «Quyosh energiyasidan foydalanish yo‘llari».
Sinfda faoliyat

Mavzular bozori: har bir guruh o‘zi o‘ylab topgan 3 ta mavzuni qog‘ozga yozadi, boshqa guruh ularni adabiy, erkin va ilmiy insho turlariga ajratadi.

Mashq
1
Mavzuni turiga ajrating: «Mening sevimli bayramim», «Abdulla Qodiriy asarlarida Kumush», «Yomg‘ir qanday hosil bo‘ladi?»
2
Qaysi insho turida tasviriy vositalar deyarli ishlatilmaydi?
3
Erkin mavzudagi inshoda o‘quvchining nimalari aks etadi?
4
Nima uchun adabiy insho oddiy asar mazmunini aytib berishdan farq qiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQorong‘i fonarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →