☰ Mundarija · Ona tili

Uyushiq va ajratilgan bo‘laklar nazorati; kiritmalar

Darslar 72–73 · 2 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
72

Nazorat ishi va tahlili

Darslik: 124-bet
MaqsadUyushiq va ajratilgan bo‘lakli gaplar bo‘yicha nazorat ishi va uning tahlili.
Yangi so‘zlar
nazorat ishi · testtahlil · analysistinish belgisi · punctuation markmantiqiy xato · logical error
Tushuntirish

Nazorat ishida o‘quvchi uyushiq bo‘laklarni topadi va ularning gapdagi vazifasini aniqlaydi, uyushiq kesimli sodda gap bilan qo‘shma gapni farqlaydi, umumlashtiruvchi so‘zli gaplarda ikki nuqta va tireni to‘g‘ri qo‘yadi, ajratilgan izoh bo‘laklarni topib, ular ikki tomonidan vergul yoki tire bilan ajratilishini ko‘rsatadi. Ishdan so‘ng tahlil o‘tkaziladi: xatolar tinish belgisi, shakl yasovchi qo‘shimchalarning noto‘g‘ri qo‘shilishi va bo‘lak turini noto‘g‘ri aniqlash bo‘yicha guruhlanadi. Har bir xato uchun qoida eslanadi va yangi misol tuziladi. Savollarni o‘zingizga bering: bu bo‘laklar bir xil savolga javob beryaptimi? Bir xil gap bo‘lagiga tobelanyaptimi?

Namunalar
Xato tahlili: «Keldi, ko‘rdi, yutdi» — barcha kesimlarda shakl bor, shuning uchun bu qo‘shma gap, uyushiq kesim emas.
Tinish: «Uch xil meva: olma, nok va uzum pishdi» — umumlashtiruvchi so‘z oldin, undan keyin ikki nuqta; «Olma, nok, uzum — hammasi pishdi» — umumlashtiruvchi so‘z keyin, undan oldin tire.
Sinfda faoliyat

Xato bankasi: har o‘quvchi ishidan bitta xatoni sinf bankiga yozadi, birgalikda tuzatiladi.

Mashq
1
«Dadam kitob, daftar va qalam olib keldi» da uyushiq bo‘laklarni toping.
2
Qaysi belgi qo‘yiladi: Uch fan fizika, kimyo, biologiya qiziq.
3
«Ukam, yetti yoshli bola, maktabga bordi» da ajratilgan bo‘lakni ayting.
4
O‘z xatoingizni tahlil qilib, qoida va yangi misol yozing.