To‘liq va to‘liqsiz gaplar
Gap uchun zarur barcha bo‘laklar ishtirok etgan gap to‘liq gap deyiladi: «Akam kecha kutubxonaga bordi». Biror bo‘lagi tushirib qoldirilgan, ammo shu bo‘lak oldingi gapdan anglashilib turadigan gap to‘liqsiz gap hisoblanadi. To‘liqsiz gap ko‘proq dialogda, maqol va she’rda uchraydi: «— Kim keldi? — Akam.», «Yaxshidan bog‘ qoladi, yomondan — dog‘». To‘liqsiz gapda tushgan bo‘lakni oldingi gap yordamida tiklash mumkin. Bunday gaplar nutqni ixcham, jonli va ta’sirli qiladi, takrordan saqlaydi.
| Gap | Turi | Tushgan bo‘lak |
|---|---|---|
| Akam kecha kutubxonaga bordi. | to‘liq | — |
| — Qayerga borasan? — Bozorga. | to‘liqsiz | boraman (kesim) |
Tez suhbatda «Qayerga?» — «Maktabga.» deyiladi. Javob qisqa, lekin tushunarli, chunki to‘ldirilmagan qismni tinglovchi o‘zi biladi.
Suhbatdoshlar, aktyorlar va xabar yozuvchilari to‘liqsiz gapni qisqalik uchun ishlatadi.
Bugungi suhbatdan bitta qisqa javobni eslang va uni to‘liq gap qilib ayting.
Tiklash o‘yini: o‘qituvchi dialog o‘qiydi; o‘quvchilar javoblardagi tushgan bo‘laklarni ayttiradi.