ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

To‘liq va to‘liqsiz gaplar; sayyor so‘zlar

Darslar 62–63 · 2 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
62

To‘liq va to‘liqsiz gaplar

Darslik: 101–102-betlar
MaqsadTo‘liq va to‘liqsiz gaplarni farqlash; tushirib qoldirilgan bo‘laklarni tiklash.
Yangi so‘zlar
to‘liq gap · complete sentenceto‘liqsiz gap · incomplete (elliptical) sentencetushirib qoldirish · omissiondialog · dialogue
Tushuntirish

Gap uchun zarur barcha bo‘laklar ishtirok etgan gap to‘liq gap deyiladi: «Akam kecha kutubxonaga bordi». Biror bo‘lagi tushirib qoldirilgan, ammo shu bo‘lak oldingi gapdan anglashilib turadigan gap to‘liqsiz gap hisoblanadi. To‘liqsiz gap ko‘proq dialogda, maqol va she’rda uchraydi: «— Kim keldi? — Akam.», «Yaxshidan bog‘ qoladi, yomondan — dog‘». To‘liqsiz gapda tushgan bo‘lakni oldingi gap yordamida tiklash mumkin. Bunday gaplar nutqni ixcham, jonli va ta’sirli qiladi, takrordan saqlaydi.

GapTuriTushgan bo‘lak
Akam kecha kutubxonaga bordi.to‘liq—
— Qayerga borasan? — Bozorga.to‘liqsizboraman (kesim)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tez suhbatda «Qayerga?» — «Maktabga.» deyiladi. Javob qisqa, lekin tushunarli, chunki to‘ldirilmagan qismni tinglovchi o‘zi biladi.

Kim ishlatadi

Suhbatdoshlar, aktyorlar va xabar yozuvchilari to‘liqsiz gapni qisqalik uchun ishlatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi suhbatdan bitta qisqa javobni eslang va uni to‘liq gap qilib ayting.

Namunalar
To‘liqsiz: «— Qayerga borasan? — Bozorga.» (boraman tushgan). Tiklangan: «Bozorga boraman.»
Bir gapda: «Ukam yetti yoshda, singlim besh.» Ikkinchi qismda «yoshda» tushgan, ammo birinchisidan bilinadi.
Sinfda faoliyat

Tiklash o‘yini: o‘qituvchi dialog o‘qiydi; o‘quvchilar javoblardagi tushgan bo‘laklarni ayttiradi.

Mashq
1
«— Bugun nima o‘qidingiz? — She’r.» ni to‘liq gapga aylantiring.
2
To‘liqsiz gap nega ko‘proq dialogda uchraydi?
3
Dialogdan 3 ta to‘liqsiz gap tuzing.
4
To‘liq va to‘liqsiz gapning farqi nimada?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliStend ramkasi zangga qarshiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →