13
Sodda va murakkab rejalar
Darslik: 22-bet
MaqsadSodda va murakkab rejani farqlash va sodda rejani murakkab rejaga aylantirish.
Yangi so‘zlar
sodda reja · simple planmurakkab reja · complex planband · itemkichik band · sub-item
Tushuntirish
Sodda (oddiy) rejada mavzu bir marta, bir bosqichda qismlarga ajratiladi. Murakkab rejada esa ana shu qismlarning har biri yana kichik bandlarga bo‘linadi. Sodda rejali inshoda ham kirish, asosiy qism va xulosa bor, ammo murakkab rejada ular ancha aniq ko‘rinadi. Murakkab reja tuzish ko‘proq mehnat talab qiladi, lekin yozishni yengillashtiradi: har bir bandda nima haqida yozilishi oldindan ma’lum bo‘ladi. Hajmi katta yoki ko‘p qirrali mavzularga odatda murakkab reja tuziladi. Reja tuzishda mavzuga aloqasi yo‘q bandlar olib tashlanadi.
Namunalar
Sodda: 1. Bahorda tabiat. 2. Navro‘z. 3. Dehqon mehnati.
Murakkab: 2. Navro‘z: 2.1. Bayramning tarixi; 2.2. Sumalak va milliy taomlar; 2.3. Xalq o‘yinlari.
Sinfda faoliyat
Bir sodda rejani guruh bo‘lib «o‘stirish»: har bir guruh bitta bandni ikki-uchta kichik bandga ajratadi.
Mashq
1
Sodda reja murakkab rejadan qanday farq qiladi?
Murakkab rejada qismlar yana ichki qismlarga bo‘linadi.
2
«Mening shahrim» mavzusiga sodda reja tuzing va bir bandni kichik bandlarga ajrating.
Sodda: 1) tarixi; 2) ko‘rkam joylari; 3) odamlari. 2-band: 2.1 bog‘lar; 2.2 qadimiy binolar.
3
Rejaga «Mening do‘stim» mavzusida «Shahar tarixi» bandi qo‘shilsa, nima bo‘ladi?
Ortiqcha band bo‘ladi, mavzudan chetga chiqiladi.
4
Murakkab reja inshoni yozishni nima uchun osonlashtiradi?
Har bir kichik bandning mazmuni oldindan aniq, shuning uchun fikr tartibli bayon qilinadi.