12
Insho rejasi
Darslik: 20–21-betlar
MaqsadInsho rejasining uch qismini (kirish, asosiy qism, xulosa) bilish va reja tuzish.
Yangi so‘zlar
reja · plankirish · introductionasosiy qism · main partxulosa · conclusion
Tushuntirish
Insho tartibli chiqishi uchun oldindan reja tuziladi. Har qanday insho rejasida uch qism bo‘ladi: kirish, asosiy qism va xulosa. Kirish o‘quvchini mavzuga olib kiradi; asosiy qismda mavzuning mohiyati ochiladi va u odatda ikki yoki undan ortiq bandga bo‘linadi; xulosada asosiy qismdan chiqqan fikr qisqa jamlanadi. Insho rejasi (matnning mazmuniy tuzilishi) bilan insho yozish rejasini (ish bosqichlari: mavzu tanlash, ma’lumot to‘plash, reja, qoralama, tekshirish) adashtirmaslik kerak. Reja bandlari qisqa, mavzuga oid va mantiqan ketma-ket bo‘lishi lozim.
Namunalar
«Mening sevimli faslim — bahor»: I. Kirish — fasllar haqida umumiy fikr. II. Asosiy qism: 1) tabiat uyg‘onishi; 2) Navro‘z; 3) dehqon mehnati. III. Xulosa — bahor umid fasli.
Insho yozish rejasi: mavzuni tanlash → manba topish → reja → qoralama → tekshirish.
Sinfda faoliyat
«Reja mozaikasi»: aralash berilgan 7 ta reja bandini guruhlar kirish, asosiy qism, xulosa bo‘yicha joylashtiradi.
Mashq
1
Insho rejasining qismlarini ayting.
Kirish, asosiy qism, xulosa.
2
«Maktabimiz kutubxonasi» mavzusiga uch qismli qisqa reja tuzing.
I. Kirish: kutubxonaga qiziqish. II. Asosiy qism: 1) kitob fondi; 2) kutubxonachi mehnati; 3) o‘quvchilar o‘qishi. III. Xulosa: kitob — do‘st.
3
Kirish va xulosa qanday farqlanadi?
Kirishda mavzuga umumiy kirish qilinadi; xulosada asosiy qismdan chiqqan fikr yakunlanadi.
4
Insho rejasi bilan insho yozish rejasi nima uchun bir narsa emas?
Birinchisi inshoning mazmuniy qismlari, ikkinchisi ishni bajarish bosqichlari.