8
Nazorat ishi va tahlili
Darslik: 14-bet
MaqsadO‘tilgan mavzular bo‘yicha nazorat ishini bajarish va xatolarni turlarga ajratib tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
nazorat ishi · testtahlil · analysisimloviy xato · spelling mistakeuslubiy xato · style (word-use) mistake
Tushuntirish
Nazorat ishi o‘tilgan mavzularni qanchalik o‘zlashtirganingizni ko‘rsatadi. Tahlil darsida tekshirilgan ishdagi xatolar uch turga ajratiladi: imloviy (so‘zni noto‘g‘ri yozish), ishoraviy (tinish belgilarini noto‘g‘ri qo‘yish yoki qo‘ymaslik) va uslubiy (so‘zni noo‘rin yoki noto‘g‘ri qo‘llash). Har bir xatoning sababi aniqlanadi: qoida bilinmaganmi yoki e’tiborsizlik bo‘lganmi. So‘ng to‘g‘ri variant lug‘atdan tekshiriladi va daftarga yoziladi. Shu tarzda bir xil xato takrorlanmaydi.
Namunalar
Xato: «Men kitobni o‘qidim, va keyin uxladim.» — ishoraviy xato: «va» dan oldin vergul kerak emas (sodda gapda).
Xato: «Ustozimga rahmat aytib, minnatdorchilik bildirdim.» — uslubiy xato: bir fikr ikki marta aytilgan; to‘g‘risi: «Ustozimga minnatdorchilik bildirdim.»
Sinfda faoliyat
Xatolar «shifoxonasi»: har bir o‘quvchi o‘z xatosini kartochkaga yozadi, guruh uni «davolaydi» (turini aytadi va to‘g‘rilaydi).
Mashq
1
Mini-nazorat: so‘z turkumlarini ayting: kitob, o‘qimoq, uchinchi, biz, juda, shirin.
Ot, fe’l, son, olmosh, ravish, sifat.
2
«Voy» va «albatta» so‘zlarini turkumi bo‘yicha ajrating.
Voy — undov; albatta — modal so‘z.
3
Xatoning uch turini sanang.
Imloviy, ishoraviy, uslubiy.
4
Nima uchun xatoni faqat to‘g‘rilash kam, uning sababini ham aniqlash kerak?
Sabab ma’lum bo‘lsa, shu xatoni keyin takrorlamaslik mumkin.