7
Ravishning ma’no turlari
Darslik: 12–13-betlar
MaqsadRavishning ma’no turlarini (holat, payt, o‘rin, miqdor-daraja) farqlash.
Yangi so‘zlar
holat ravishi · adverb of mannerpayt ravishi · adverb of timeo‘rin ravishi · adverb of placemiqdor-daraja ravishi · adverb of degree
Tushuntirish
Ravish harakatning yoki belgining qanday, qachon, qayerda va qancha bajarilishini bildiradi. Holat ravishlari (tez, ohista, zo‘rg‘a, do‘stona) harakatning qay tarzda bajarilishini, payt ravishlari (kecha, hozir, ertalab, boya) vaqtini, o‘rin ravishlari (uzoqda, yuqoriga, olg‘a) joyini, miqdor-daraja ravishlari (juda, sal, ancha, g‘oyat) esa darajasini ifodalaydi. Ravish asosan fe’l va sifatga bog‘lanadi, gapda ko‘pincha hol vazifasida keladi. Ba’zi ravishlar sifat bilan bir xil shaklda bo‘lgani uchun gapdagi vazifasiga qarab farqlanadi. Bundan tashqari maqsad ravishi (masalan, ataylab) ham bor.
Namunalar
«Bola ohista eshikni ochdi» — «ohista» holat ravishi (qanday?).
«Yuqorida bulutlar suzdi, juda sovuq edi» — «yuqorida» o‘rin, «juda» miqdor-daraja ravishi.
Sinfda faoliyat
Savol-javob zanjiri: o‘qituvchi qisqa gap aytadi, o‘quvchi ravishni topib, uning so‘rog‘ini va turini aytadi.
Mashq
1
Guruhlang: kecha, mardlarcha, uzoqda, g‘oyat, boya, tez.
Payt: kecha, boya; holat: mardlarcha, tez; o‘rin: uzoqda; miqdor-daraja: g‘oyat.
2
Qanday so‘roqlarga ravish javob bo‘ladi?
Qanday? qachon? qayerda? qancha?
3
«Sal charchadim» gapida «sal» qaysi ma’no turiga kiradi?
Miqdor-daraja ravishi.
4
Nima uchun «tez» so‘zi «tez poyezd» va «tez yurdi»da turli turkum hisoblanadi?
Birinchisida ot belgisini bildiradi (sifat), ikkinchisida harakat tarzini (ravish); turkum vazifaga qarab aniqlanadi.