ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Olmosh, ravish va nazorat

Darslar 6–8 · 3 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
7

Ravishning ma’no turlari

Darslik: 12–13-betlar
MaqsadRavishning ma’no turlarini (holat, payt, o‘rin, miqdor-daraja) farqlash.
Yangi so‘zlar
holat ravishi · adverb of mannerpayt ravishi · adverb of timeo‘rin ravishi · adverb of placemiqdor-daraja ravishi · adverb of degree
Tushuntirish

Ravish harakatning yoki belgining qanday, qachon, qayerda va qancha bajarilishini bildiradi. Holat ravishlari (tez, ohista, zo‘rg‘a, do‘stona) harakatning qay tarzda bajarilishini, payt ravishlari (kecha, hozir, ertalab, boya) vaqtini, o‘rin ravishlari (uzoqda, yuqoriga, olg‘a) joyini, miqdor-daraja ravishlari (juda, sal, ancha, g‘oyat) esa darajasini ifodalaydi. Ravish asosan fe’l va sifatga bog‘lanadi, gapda ko‘pincha hol vazifasida keladi. Ba’zi ravishlar sifat bilan bir xil shaklda bo‘lgani uchun gapdagi vazifasiga qarab farqlanadi. Bundan tashqari maqsad ravishi (masalan, ataylab) ham bor.

RavishSo‘roqMisol
holatqanday?sekin, piyoda
paytqachon?bugun, endi
o‘rinqayerda?pastda, orqaga
miqdor-darajaqancha? qay darajada?ancha, xiyla
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Murabbiy mashqni tushuntiradi: sekin o‘tir, tez tur, chuqur nafas ol. Ravishlar mashq qanday bajarilishini aniq ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Murabbiylar, ustalar va yo‘riqnoma yozuvchilari harakat qanday, qachon, qayerda bo‘lishini ravish bilan aniqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta kundalik ishni (masalan, sumkani yig‘ishni) uchta ravish bilan ta’riflab bering.

Namunalar
«Bola ohista eshikni ochdi» — «ohista» holat ravishi (qanday?).
«Yuqorida bulutlar suzdi, juda sovuq edi» — «yuqorida» o‘rin, «juda» miqdor-daraja ravishi.
Sinfda faoliyat

Savol-javob zanjiri: o‘qituvchi qisqa gap aytadi, o‘quvchi ravishni topib, uning so‘rog‘ini va turini aytadi.

Mashq
1
Guruhlang: kecha, mardlarcha, uzoqda, g‘oyat, boya, tez.
2
Qanday so‘roqlarga ravish javob bo‘ladi?
3
«Sal charchadim» gapida «sal» qaysi ma’no turiga kiradi?
4
Nima uchun «tez» so‘zi «tez poyezd» va «tez yurdi»da turli turkum hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliB quticha nega o‘tkazib yubordi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →