Darslar 29–31 · 3 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
30
Nazorat ishi
Darslik: 48-bet
MaqsadGap va gap turlari mavzularidan so‘ng yozma insho (nazorat ishi) yozish.
Nazorat ishi — insho. Siz berilgan mavzulardan birini tanlaysiz, unga mos epigraf va reja tuzasiz, so‘ng ish matnini yozasiz. Ishda ma’nodosh so‘zlar lug‘atidan foydalanish mumkin, lekin tayyor matnni ko‘chirish mumkin emas. Matnda turli ifoda maqsadidagi gaplar (darak, so‘roq, buyruq) va sodda hamda qo‘shma gaplar uyg‘un ishlatilsa, nutq ravon bo‘ladi. Ishni tugatgach, imlo, tinish belgilari va so‘z qo‘llashni tekshirib chiqing. Namunaviy mavzular: «Sabr — baxt kaliti», «Kitob va men», «Do‘stlik ne’mati», «Bir kunim».
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Imtihonda insho yozish mavzuni tushunish, reja tuzish va vaqtni taqsimlashni o‘rgatadi. Bu ko‘nikma keyinchalik arizalar va hisobotlarda ham kerak.
Kim ishlatadi
Abituriyentlar, hisobot yozuvchilar va muxbirlar muddat ichida tartibli yozadi.
Bugun sinab ko‘ring
Bitta mavzu tanlang va besh daqiqada reja hamda ikki gap yozing.
Namunalar
Mavzu «Kitob va men». Epigraf: kitob haqidagi maqol. Reja: kirish — kitob; asosiy qism — 1) birinchi kitobim, 2) o‘qigan kitoblarim; xulosa.
Uslub tekshiruvi: bir xil so‘z ketma-ket takrorlansa, ma’nodoshini tanlang: «yaxshi» — a’lo, durust.
Sinfda faoliyat
Qoralama mashqi: 10 daqiqada mavzu, epigraf va reja yozing, juft bilan almashib reja izchilligini tekshiring.
Mashq
1
Nazorat inshosini yozish bosqichlarini ayting.
Mavzu tanlash, epigraf va reja, qoralama, tekshirish, toza nusxa.
2
«Bir kunim» mavzusiga uch qismli reja tuzing.
Kirish: ertalab; asosiy qism: dars va to‘garak; kechqurun; xulosa: kun xulosasi.
3
Inshoda turli ifoda maqsadli gaplardan foydalanish nimaga yordam beradi?
Matnni jonli va ta’sirchan qiladi.
4
Nima uchun ishni topshirishdan oldin tekshirish zarur?
Chunki e’tiborsiz qilingan imloviy va ishoraviy xatolarni topib tuzatish mumkin.