31
Nazorat ishi tahlili
Darslik: 49-bet
MaqsadNazorat ishi tahlili: xatolarni turlarga ajratish va ular ustida ishlash.
Yangi so‘zlar
tahlil · analysisimloviy xato · spelling mistakeishoraviy xato · punctuation mistakeuslubiy xato · style mistake
Tushuntirish
Tekshirilgan insho qaytarilganda xatolarga diqqat bilan qaraladi. Xatolar uch guruhga bo‘linadi: imloviy (so‘z yozilishi), ishoraviy (tinish belgilari) va uslubiy (so‘zni noo‘rin qo‘llash, g‘alizlik). Har bir xato uchun to‘g‘ri shakl yoziladi va imlo lug‘atidan tekshiriladi. Keyin uch guruhga bo‘linib, har bir guruh bir xil turdagi xatolar ro‘yxatini tuzadi, yechimini topadi va sinfga taqdimot qiladi. O‘qituvchidan so‘rab, noaniq o‘rinlarni aniqlab olish ham foydali. Lug‘at daftaringizga xato yozilgan so‘zlarni to‘g‘ri shaklda ko‘chiring.
Namunalar
Imloviy: «mehnat» o‘rniga «mexnat» yozilgan; ishoraviy: «Rustam bilan, Karim keldi» (ortiqcha vergul); uslubiy: «Uyga kirib bordim, kirib bordim» (takror).
Xato jadvali: xato → to‘g‘ri shakl → qoida → tur. Masalan: «mexnat» → mehnat → «h» harfi yoziladi → imloviy.
Sinfda faoliyat
Uch guruh: imloviy, ishoraviy, uslubiy xatolar ro‘yxatini tuzib, har biri uchun «davo» (qoida) taklif qiladi.
Mashq
1
Insho xatolarining uch turini ayting.
Imloviy, ishoraviy, uslubiy.
2
Xatoni qaysi manbadan tekshirish kerak?
Imlo lug‘atidan.
3
«Menga ko‘p kitoblar kerak, ko‘p kitoblar» kabi takror qaysi turdagi xato?
Uslubiy xato.
4
Nima uchun xatolar ro‘yxatini guruhda tuzish samarali?
Chunki turli xatolarni bir-biriga ko‘rsatib, qoidalarni birgalikda eslash mumkin.