Fazoda ortogonal proyeksiya va undan texnikada foydalanish
Proyeksiyalash yo‘nalishi proyeksiya tekisligiga perpendikular bo‘lsa, parallel proyeksiya ortogonal proyeksiya deyiladi; parallel proyeksiyaning barcha xossalari (parallellik va nisbatlarning saqlanishi) bunda ham o‘rinli. Ortogonal proyeksiyaning qo‘shimcha xossasi: ko‘pburchak proyeksiyasining yuzi S′ ko‘pburchak yuzi S ni uning tekisligi bilan proyeksiya tekisligi orasidagi φ burchak kosinusiga ko‘paytirganga teng: S′ = S · cos φ. Isboti uchburchak uchun: bir tomoni proyeksiya tekisligida yotsa, shu tomonga tushirilgan balandlik uch perpendikularlar teoremasiga ko‘ra proyeksiyada cos φ marta qisqaradi, asos esa o‘zgarmaydi; umumiy ko‘pburchak uchburchaklarga bo‘linadi. Kesma uchun ham o‘xshash: AB uzunligi tekislik bilan α burchak tashkil qilsa, proyeksiya uzunligi AB · cos α. Texnik chizmada detal ikki-uch o‘zaro perpendikular tekislikka (old, yon va yuqori ko‘rinish) ortogonal proyeksiyalanadi.
2 m² yuzali fanera varag‘i yer ustida gorizontga 20° qiya turibdi va nur uning tepasidan tik tushmoqda. Soya yuzi ortogonal proyeksiya yuziga teng: 2 · cos 20° ≈ 2 · 0,94 ≈ 1,9 m². Varaq qanchalik qiya bo‘lsa, soya shunchalik kichik.
Quyosh paneli dizaynerlari panel tutadigan nur miqdorini hisoblaydi, me’morlar qiya tom ostidagi foydali maydonni baholaydi, texnik chizmachilar detalni ikki-uch ko‘rinishda proyeksiyalaydi.
Stol ustida yotgan tanga yoki dumaloq qopqoqqa avval tik tepadan, keyin stol sathiga yaqin pastdan qarang. Doira ingichka oval bo‘lib qisilishini ko‘ring: faqat bir yo‘nalish qisqaradi.
Karton to‘rtburchakni stol chirog‘i ostida (lampa issiq bo‘lishi mumkin, kattalar nazoratida) yoki quyoshda turli qiyalikda tutib, soya o‘lchamlarini o‘lchang va kartonni ko‘tarilgan qirrasi bo‘yicha burchak kosinusiga ko‘paytirilganini tekshiring.