Masalalar yechish: foizlar
Qarz teng oylik to‘lovlar bilan qaytarilsa, avval foiz to‘lovi I topiladi, so‘ng umumiy to‘lanadigan summa C + I oylar soniga bo‘linadi: oylik to‘lov = (C + I) / (12n). Murakkab foizda davr kichrayganda davrlar soni kn ko‘payadi, stavka esa r/k ga kamayadi; masalan, 2,5 yil oylik hisoblashda kn = 12 · 2,5 = 30. Agar yakuniy balans A ma’lum bo‘lsa, dastlabki summa C = A / (1 + r/100)ⁿ formuladan topiladi. Uskuna, mebel, kompyuter kabi mulk eskirib arzonlashadi: amortizatsiya normasi r bo‘lsa, n yildan keyingi qiymat A = C · (1 − r/100)ⁿ ga teng, ya’ni har yili qiymatning joriy qismi r% ga kamayadi. Shuning uchun yillik yo‘qotish har yili kichrayadi va n yildagi jami yo‘qotish birinchi yil yo‘qotishining n baravaridan kam bo‘ladi. Banklar tezkor hisob uchun jadvallardan ham foydalanadi: har 1000 birlik kredit uchun oylik to‘lov jadvaldan olinib, kredit miqdoriga mutanosib ko‘paytiriladi.
Velosiped 2 400 000 so‘m turadi deylik va u har yili qiymatining 15 % ini yo‘qotadi. 1-yildan keyin u 2 400 000 · 0,85 = 2 040 000 so‘m, 2-yildan keyin 1 734 000 so‘m bo‘ladi. Birinchi yil 360 000, ikkinchi yil esa 306 000 so‘m yo‘qotildi, ya’ni velosiped yildan yilga kamroq arzonlashadi.
Buxgalterlar uskunalarning eskirishini hisobga oladi, ishlatilgan buyumlarni sotib oluvchilar narxning adolatliligini baholaydi, sug‘urtachilar buyumning joriy qiymatini aniqlaydi.
Qog‘ozga 100 birlik qiymatli narsani yozing va u yiliga 10 % arzonlashadi deb hisoblang. 3 yil uchun qiymatni va har yilgi yo‘qotishni yozing; yo‘qotish yildan yilga kamayishini tekshiring.
Guruhlarga «Kredit yoki jamg‘arma?» topshirig‘i: har bir guruh o‘ylab topilgan mebel narxi, foiz va muddat bilan ikki yo‘lni (kredit/oyma-oy to‘lov va oldindan jamg‘arish) hisoblab, qaysi biri arzonligini sinfga taqdim etadi.