Davriy jarayonlar va ularni kuzatish
Ko‘p jarayonlar muayyan vaqtdan keyin takrorlanadi: fasllar almashinuvi, oylik o‘rtacha harorat, suv sathining ko‘tarilib-pasayishi, tebranishlar. Agar X to‘plamda aniqlangan f funksiya uchun f(x + T) = f(x) tenglik X dagi har bir x da bajariladigan T > 0 son bo‘lsa, f davriy deyiladi; bunday T larning eng kichigi funksiyaning davri deb ataladi. T davr bo‘lsa, 2T, 3T,... ham shunday xususiyatga ega, shuning uchun eng kichigi olinadi. Funksiya eng katta qiymati max va eng kichik qiymati min bo‘lsa, bosh o‘q tenglamasi y = (max + min)/2, amplituda esa (max − min)/2 ga teng. Grafik davr uzunligidagi bo‘lakni takrorlashdan hosil bo‘ladi, shuning uchun bitta davrni bilsak, butun grafikni chizish mumkin. Davriy bo‘lmagan jarayonlar ham ko‘p: masalan, tez o‘sib borayotgan hayvonlar soni takrorlanmaydi.
Soat mili yoki devorga osilgan mayatnik (massasi kichik, faqat kuzatish, ipni tortmang) harakatini kuzatib, bir to‘liq tebranish vaqtini sekundomer bilan 5 marta o‘lchang va o‘rtachasini davr deb oling.