Amaliy mashq va tatbiq: perpendikularlik
Perpendikularlik masalalarida avval to‘g‘ri chiziq tekislikka perpendikularligini alomat bo‘yicha aniqlash, so‘ng to‘g‘ri burchakli uchburchaklar topib Pifagor teoremasidan foydalanish kerak. Masofa masalalarida: nuqtadan tekislikkacha — perpendikular, nuqtadan chiziqqacha — uch perpendikularlar teoremasi bilan topilgan to‘g‘ri burchakli uchburchakning gipotenuzasi. Burchak masalalarida: chiziq va tekislik orasidagi burchak — chiziq bilan proyeksiyasi orasidagi burchak, tekisliklar orasidagi burchak — chiziqli burchak. Amaliy tekshiruvlar ham shu g‘oyalarga asoslanadi: ustun tikligini shoqul bilan ikki turli yo‘nalishdan tekshiramiz, chunki ustun ikki tekislikning kesishish chizig‘i bo‘lsa, ikkala tekislik ham vertikal shoqul bilan bir tekislikda yotadi; xona burchagining to‘g‘riligini 3-4-5 uchburchak bilan tekshiramiz: tomonlari 3, 4, 5 bo‘lsa, burchak to‘g‘ri; eshik pol bilan perpendikular, chunki uning o‘qi (ilgak chizig‘i) polga perpendikular.
Quruvchi to‘g‘ri to‘rtburchak poydevor belgilayapti: tomonlari 5 m va 12 m. Burchaklar to‘g‘riligini ikkala diagonalni o‘lchab tekshiradi: ikkalasi ham 13 m bo‘lishi kerak, chunki 5² + 12² = 169 = 13². Diagonal 13 m chiqmasa, burchak to‘g‘ri emas.
Qurilish geodezistlari poydevor burchaklarini shu usulda tekshiradi, duradgorlar va mebel ustalari ramalar burchagini to‘g‘rilaydi, bog‘bonlar to‘g‘ri burchakli ko‘chat qatorlarini belgilaydi.
To‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi daftar muqovasi yoki qog‘oz varag‘ini oling. Ikkala diagonalini chizg‘ich bilan o‘lchang: ular teng bo‘lishi kerak. Keyin ikki tomonini o‘lchab, diagonal kvadrati tomonlar kvadratlari yig‘indisiga yaqinligini tekshiring.
Daftar yoki xona burchagida 3-4-5 usulini sinang: burchakdan bir devor bo‘ylab 3 birlik, ikkinchi devor bo‘ylab 4 birlik o‘lchab, uchlari orasidagi masofa 5 birlik bo‘lsa, burchak to‘g‘ri. (Xonada ruletkani kattalar bilan ishlating.)