☰ Mundarija · Matematika

Kompleks sondan ildiz chiqarish

Darslar 41 · 1 ta dars · M. A. Mirzaahmedov, Sh. N. Ismailov, A. Q. Amanov (algebra va analiz asoslari), B. Q. Haydarov (geometriya). Matematika 10-sinf, 1- va 2-qismlar, 1-nashr. MChJ «EXTREMUM PRESS», Toshkent, 2017
41

Kompleks sondan kvadrat ildiz chiqarish

Darslik, 2-qism: 84–85-betlar
MaqsadKompleks sondan kvadrat ildiz (hamda kub va 4-darajali ildiz) chiqarishni trigonometrik shakl yordamida bilish.
Yangi so‘zlar
kvadrat ildiz · square rootildiz moduli · modulus of a rootn-darajali ildiz · nth rootmuntazam ko‘pburchak · regular polygon
Tushuntirish

z = r(cos φ + i sin φ) sonning kvadrat ildizi — kvadrati z bo‘ladigan kompleks son w = ρ(cos ψ + i sin ψ). w² = z dan ρ² = r va 2ψ = φ + 2πn kelib chiqadi, ya’ni ρ = √r, ψ = (φ + 2πn)/2. n = 0 va n = 1 da ikkita turli ildiz chiqadi: w₀ = √r(cos φ/2 + i sin φ/2) va w₁ = √r(cos(φ/2 + π) + i sin(φ/2 + π)) = −w₀; n = 2, 3, … da ildizlar takrorlanadi. Demak, noldan farqli har qanday kompleks sonning ikkita kvadrat ildizi bor, ular bir-biriga qarama-qarshi. Xuddi shunday, n-darajali ildizning moduli ⁿ√r, argumentlari (φ + 2πk)/n, k = 0, 1, …, n − 1: n ta ildiz bo‘ladi va ular markazi koordinata boshida, radiusi ⁿ√r bo‘lgan aylanaga ichki chizilgan muntazam n-burchakning uchlarida yotadi. Natijani w² = z deb tekshirish foydali.

Namunalar
z = 9(cos 60° + i sin 60°). ρ = 3; ψ = 30° + 180°n. n = 0: 3(cos 30° + i sin 30°) = 3(√3/2 + i/2); n = 1: 3(cos 210° + i sin 210°) = −3(√3/2 + i/2).
z = −4: r = 4, φ = 180°. ρ = 2; ψ = 90° + 180°n. Ildizlar 2(cos 90° + i sin 90°) = 2i va 2(cos 270° + i sin 270°) = −2i. Tekshiruv: (2i)² = −4.
Sinfda faoliyat

Juftlikda aylana chizing va z = 1 ning uchta kub ildizini (argumentlar 0°, 120°, 240°) belgilang; ular muntazam uchburchak hosil qilishini transportir va chizg‘ich bilan tekshiring.

Mashq
1
Noldan farqli kompleks sonning nechta kvadrat ildizi bor?
2
√(−9) ning barcha qiymatlarini yozing.
3
z = 16(cos 80° + i sin 80°) ning kvadrat ildizlari moduli nimaga teng?
4
Nima uchun ikkita kvadrat ildiz qarama-qarshi sonlar?