ZarinaDavlat-huquqdan: — shaxsiy ehtiyoj uchun sotib oladigan fuqaro. Sotuvchi tovar haqida to‘liq ma’lumot berishi kerak: ishlab chiqarilgan sana, kafolat, narx — so‘mda.
M
MalikaE’londa narx so‘mda, sana ko‘rsatilgan, kafolat — 6 oy, ishlab chiqarilgan oy yozilgan. Shakl talabga mos.
J
JasurAmmo shakl to‘g‘riligi eski narx haqiqatan 100 000 bo‘lganini isbotlamaydi. Buni alohida tekshiramiz.
Siz
Birinchi kalit: e’lon talab qilingan ma’lumotlarni beradi. Eski narx — keyingi savol.
Davlat va huquq asoslari
🔒Qulf 1: Do‘kon e’loni
Topshiriq: Sotuvchi narxni qaysi valyutada ko‘rsatishi kerak?
🔑 Kalit: E’londa narx so‘mda, sana, kafolat va ishlab chiqarilgan oy ko‘rsatilgan — ma’lumot talabga mos, ammo eski narxni isbotlamaydi.
Malikay = a sin bx + c: amplituda |a|, davr 2π/|b|, o‘rta chiziq y = c. Masalan, y = 2 sin 3x: amplituda 2, davr 2π/3.
Siz
Hisob to‘g‘ri chiqdi, lekin boshlang‘ich 100 000 hali isbotlanmagan: chegirma «hisobi» o‘zi chegirma haqiqiyligini bildirmaydi.
Matematika
🔒Qulf 2: Foiz va burchak
Topshiriq: 108° necha radian?
Seshanba
A
AnvarSotuvchi aytdi: «The old price was 100,000 soum.» Hisobotda: He said (that) the old price had been 100,000 soum.
Z
ZarinaSay dan keyin shaxs yo‘q: She said that…; tell dan keyin bor: She told me that… He promised to show the receipts. He advised us to check the dates.
M
MalikaO‘zbekchada hurmat: «Siz»: «Narxni ko‘rsatsangiz bo‘ladimi?» Murojaat -siz bilan hurmatli. Ilmiy asarda muallif «biz» deydi — kamtarlik.
J
JasurUch mustaqil yozuv topdik: Anvarning onasi 14-oktabrda sumkani 100 000 ga sotib olgan (kvitansiya, QR-kod). Zarinaning qo‘shnisi 20-noyabrda — 100 000. Men 29-yanvarda, aksiyadan bir necha kun oldin, narx yorlig‘ini ko‘rdim — 100 000.
Siz
Ikkinchi kalit: 14-oktabrdan 29-yanvargacha — taxminan 15 hafta — narx o‘zgarmagan, chegirma oldidan ham oshirilmagan.
Ingliz tiliOna tili
🔒Qulf 3: Sotuvchi bilan suhbat
Topshiriq: Sotuvchining «Eski narx 100 000 edi» degan gapini ingliz tilida qanday bayon qilamiz?
🔑 Kalit: Uch mustaqil sanali yozuv: 14-oktabr, 20-noyabr, 29-yanvar — narx har safar 100 000; taxminan 15 hafta o‘zgarmagan.
A
AnvarDelphi da kichik chegirma hisoblagichi yaratdik. Form1 xususiyatlari: Width = 500, Height = 350, Caption = 'Chegirma', Color = clWhite.
Z
ZarinaKodda: Form1.Width := 500; Form1.Caption := 'Chegirma'; (matn bitta tirnoqda). F9 bilan ishga tushiramiz. Har bir ilova uchun yangi papka, File – Save All.
J
JasurOynani ekran o‘rtasiga qo‘yamiz: Left = (ekran kengligi − oyna kengligi)/2 = (1366 − 500)/2 = 433. Natijani ko‘z bilan ham tekshiramiz.
M
MalikaIlova hisobladi: 100 000 · (100 − 30)/100 = 70 000 — e’londagi narx bilan mos. Qo‘lda hisoblash bilan ham mos.
Siz
Uchinchi kalit: ikki xil hisob — dastur va qo‘lda — bir xil: 70 000.
Informatika
🔒Qulf 4: Hisoblagich ilova
Topshiriq: Window kengligi 500 piksel, ekran 1366: oyna o‘rtada bo‘lishi uchun Left qancha?
ZarinaAdabiyot: Abdulla Qodiriy 1894-yil 10-aprelda Toshkentda tug‘ilgan; o‘zbek romanining asoschisi. «O‘tkan kunlar» boblari 1923–1924 yillarda «Inqilob» jurnalida, kitob bo‘lib 1925–1926 yillarda chiqqan.
A
AnvarU ko‘plab taxallus bilan yozgan: Julqunboy, Kalvak Mahzum, Toshpo‘lat Tajang. Taxallus muallifni yashiradi, shuning uchun muallifni isbotlash kerak.
M
MalikaBizning e’londa «do‘kon» nomi, manzili bor, kvitansiyada ham bor — muallif bilinadi. Yashirin e’longa ishonmaymiz.
J
JasurQodiriyning «O‘tkan kunlar» mazmunini bu yerda aytmaymiz — roman o‘qiladi. Biz faqat sanalarni tekshirdik: 1925 − 1923 = 2 yil.
Siz
Kim va qachon yozgan — ikki asosiy savol. E’lonimiz ikkalasiga javob beradi.
Adabiyot
🔒Qulf 5: Muallif va sana
Topshiriq: «O‘tkan kunlar» boblari avval qaysi nashrda chiqqan?
Z
ZarinaBiologiya: tur mezonlari: morfologik, fiziologik, biokimyoviy, geografik. Bitta mezon yetmaydi: erkak va urg‘ochi farq qiladi, ba’zi turlar tashqi jihatdan bir xil. Ot × eshak = xachir, nasl bermaydi.
A
AnvarBiz ham uch kalit bilan tekshirdik: ma’lumot, yozuvlar, hisob. Bittasi — shubha, uchtasi — ishonch.
J
JasurBu hafta O‘zbekistonda gen muhandisligi: paxtada tola uzunligi va qurg‘oqchilikka chidamlilikni belgilovchi o‘nlab genlar ajratib klonlangan. DNK izi (fingerprinting) bilan shaxs aniqlanadi.
M
MalikaKimyo: etanol 78 °C da qaynaydi, etan −89 °C da. Sabab — –OH guruhlari orasidagi vodorod bog‘lari. Raqam sababsiz yetmaydi — sababini ham bilish kerak.
Siz
Bizning chegirmada raqam ham (100 000 → 70 000), sabab ham (15 hafta o‘zgarmagan narx) bor.
BiologiyaKimyo (Organik kimyo)
🔒Qulf 6: Bitta mezon yetmaydi
Topshiriq: Ot × eshak = xachir. Nega bu fiziologik mezon uchun muhim?
Payshanba
A
AzizDo‘konda karnay baland gapirdi: «Chegirma!» Ovoz qanday tarqaladi?
Z
Zarina — tebranishning muhitda tarqalishi; vakuumda mexanik to‘lqin yo‘q. Zarralar tebranadi, modda siljimaydi, energiya uzatiladi. Havoda ovoz tezligi ≈ 340 m/s.
A
AnvarTo‘lqin uzunligi λ = υ/ν. ν = 170 Hz bo‘lsa, λ = 340/170 = 2 m. Inson 20 Hz – 20 000 Hz ni eshitadi; undan yuqori — ultratovush, past — infratovush.
J
JasurGeografiya: geosiyosat — geografik omillar siyosatga qanday ta’sir qilishini o‘rganadi. Darslik ogohlantiradi: bu qarashlar munozarali, tanqidiy baholanadi; davlat siyosatini faqat geografiya belgilamaydi.
M
MalikaXuddi shunday: «narx faqat bitta sababdan» deyish — soddalashtirish. Biz bir nechta dalil oldik.
Siz
Tanqidiy baholash: manbani, sanani va sababni tekshiramiz.
FizikaGeografiya (Amaliy geografiya)
🔒Qulf 7: To‘lqin va qarashlar
Topshiriq: 340 m/s tezlik va 340 Hz chastotada to‘lqin uzunligi qancha?
A
AnvarJahon tarixi: «sovuq urush» 1940-yillar o‘rtasidan 1980-yillar oxirigacha davom etgan, to‘g‘ridan-to‘g‘ri katta urushga aylanmagan. NATO — 1949-yil aprel, Varshava shartnomasi — 1955-yil: 1955 − 1949 = 6 yil.
Z
ZarinaO‘zbekiston tarixi: Ikkinchi jahon urushi 1939-yil 1-sentabrda boshlandi; 1941-yil 22-iyunda SSSRga hujum bo‘ldi, 23–24-iyunda O‘zbekistonda mitinglar, birinchi kunlarda 14 000 dan ortiq ko‘ngilli ariza.
J
JasurDarslik «14 000 dan ortiq» deydi, aniq son emas; «birinchi kunlarda» ham aniq muddat emas. Yaxshi manba noaniqligini shunday ochiq yozadi.
M
MalikaBizning e’londa ham sana oralig‘i bor: 1–14-fevral — 14 kun. Muddati bor da’vo tekshiriladigan da’vo.
Siz
Rahmat. Endi rus tilidan so‘nggi qo‘shimcha — keyin hukm.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi
🔒Qulf 8: Sanalar chizig‘i
Topshiriq: NATO 1949, Varshava shartnomasi 1955. Oradagi farq necha yil?
Z
ZarinaRus tilida — qo‘shimcha harakatni bildiradi, o‘zgarmaydi: «как? что делая?»: «читая».
A
AnvarFaqat gap egasiga tegishli: «Читая объявление, Анвар заметил дату.» To‘g‘ri. «Читая объявление, у Анвара появился вопрос» — noto‘g‘ri.
J
JasurTugallangan shakl: «прочитав» — ketma-ket harakat; «вернувшись». Oborot vergul bilan ajratiladi: «Проверив чек, мы узнали цену.»
M
Malika«Не» alohida: «не читая». Hisobot ruscha ham tayyor: «Проверив чеки, мы подтвердили старую цену.»
Rus tili
🔒Qulf 9: Ravishdosh
Topshiriq: Qaysi gap to‘g‘ri?
Juma
M
MalikaKalitlar: e’lon ma’lumotlari to‘liq; uch mustaqil yozuv eski narxni 100 000 deb tasdiqlaydi; hisob — qo‘lda va dasturda — 70 000.
A
AnvarE’lon ma’lumotlari talabga mos, ammo eski narxni isbotlamaydi. Isbotlagani — kvitansiya va yorliq.
Z
ZarinaHisob to‘g‘ri, lekin u faqat arifmetika. Eski narx haqiqiyligi — 15 hafta davomidagi yozuvlar.
Rozimiz. Hisobotni yozamiz — rostini ham rost deb yozish fakt-chekning bir qismi.
Davlat va huquq asoslari
🔒Qulf 10: Hukm
Topshiriq: Hukmni qaysi ikki kalit hal qildi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 13 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotBiologiyaDavlat va huquq asoslariFizikaGeografiya (Amaliy geografiya)Jahon tarixiKimyo (Organik kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tili
0 / 13 yulduz
Jamoa hisoboti
Chegirma haqiqiy — TRUE
Da’vo: «Sumka 100 000 edi, endi chegirma bilan 70 000 (−30 %)». Hukm: TRUE. Uch mustaqil sanali yozuv (14-oktabr, 20-noyabr, 29-yanvar) eski narx 100 000 bo‘lganini ko‘rsatdi, taxminan 15 hafta o‘zgarmagan. 100 000 · (100 − 30)/100 = 70 000 — qo‘lda va dasturda. E’londa narx so‘mda, sana va kafolat bor. Nima qilish kerak: «chegirma»ni eski narx yozuvlari bilan solishtiring va kvitansiyani saqlang.
— 10-B jamoa
Topilgan kalitlar
E’londa narx so‘mda, sana, kafolat va ishlab chiqarilgan oy ko‘rsatilgan — ma’lumot talabga mos, ammo eski narxni isbotlamaydi.
Uch mustaqil sanali yozuv: 14-oktabr, 20-noyabr, 29-yanvar — narx har safar 100 000; taxminan 15 hafta o‘zgarmagan.
Delphi ilovasi va qo‘lda hisob: 100 000 · (100 − 30)/100 = 70 000 — e’londagi narx bilan mos.
Yulduzli savollar
Chegirma haqiqiyligini eng ko‘p nima isbotladi?
100 000 so‘mdan 30 % chegirma qancha so‘m beradi?
O‘ylab ko‘r: sumka 100 000 emas, 60 000 bo‘lganini yozuvlar ko‘rsatsa, 70 000 narx haqida nima deymiz?