☰ Mundarija · Ona tili

Tinish belgilarini mustahkamlash. Ish qog‘ozlari

Darslar 56–57 · 2 ta dars · N.M. Mahmudov, A. Nurmonov, A.Sh. Sobirov. Ona tili 9-sinf, 4-nashr. «Tasvir» nashriyot uyi, Toshkent, 2019
57

Ish qog‘ozlari ustida ishlash

Darslik: 116–117-betlar
MaqsadIsh qog‘ozlari (ariza, tushuntirish xati va boshqalar)ning turlari va tuzilishini bilish.
Yangi so‘zlar
ariza · application (request)tushuntirish xati · explanatory notebayonnoma · minutes of a meetingrasmiy uslub · official style
Tushuntirish

Ish qog‘ozlari rasmiy uslubda yoziladi: fikr aniq, qisqa va hissiyotsiz bayon qilinadi, so‘zlashuv ifodalari ishlatilmaydi. Ariza biror narsani so‘rash uchun yoziladi. Unda odatda quyidagi tartib saqlanadi: kimga va kimdan, hujjat nomi (ARIZA), asosiy matn, sana va imzo. Tushuntirish xati biror holatning sababini (masalan, darsga kelmaganlik sababini) ma’lum qiladi. Agar xatga hujjat qo‘shilsa, oxirida «Ilova» deb yozib, ularni sanab o‘tiladi. Bayonnoma majlisda aytilgan fikrlar va chiqarilgan qarorlarni qayd etadi; tilxat, ishonchnoma, ma’lumotnoma, tavsifnoma, taklifnoma, tarjimayi hol va hisobot ham ish qog‘ozlari qatoriga kiradi.

Namunalar
Namuna ariza: Maktab direktori ____ ga, 9-sinf o‘quvchisi ____ dan. ARIZA. Men oilaviy sabab bilan ... kuni darsga qatnasha olmayman. Ruxsat berishingizni so‘rayman. Sana. Imzo. (Haqiqiy ism o‘rniga chiziq qoldiriladi.)
Tushuntirish xati: Maktab direktori ____ ga. Tushuntirish xati. 9-sinf o‘quvchisi ____ 3-oktabr kuni darsga kelmadi: u shifokor qabuliga borgan edi. Ilova: shifokor ma’lumotnomasi. Sana. Imzo.
Sinfda faoliyat

«Qaysi qog‘oz?»: o‘qituvchi vaziyat aytadi (ruxsat so‘rash, yig‘ilish qarorlari, kech qolish sababi); o‘quvchilar kerakli hujjat nomini topadi va uning qismlarini sanaydi.

Mashq
1
Arizaning asosiy qismlarini tartib bilan sanang.
2
Qaysi hujjat yozilishi kerak: darsga kelmaganlik sababini bildirish; majlis qarorlarini qayd etish; ruxsat so‘rash?
3
«Ilova» so‘zi nima uchun yoziladi?
4
Nima uchun ish qog‘ozlarida hissiy undovlar va so‘zlashuv ifodalari ishlatilmaydi?