☰ Mundarija · Ona tili

Ko‘chirma gapli qo‘shma gaplarda tinish belgilari

Darslar 41 · 1 ta dars · N.M. Mahmudov, A. Nurmonov, A.Sh. Sobirov. Ona tili 9-sinf, 4-nashr. «Tasvir» nashriyot uyi, Toshkent, 2019
41

Ko‘chirma gapli qo‘shma gaplarda tinish belgilarining qo‘llanishi

Darslik: 81–82-betlar
MaqsadKo‘chirma gapli qo‘shma gaplarda tinish belgilarini to‘g‘ri qo‘llash.
Yangi so‘zlar
qo‘shtirnoq · quotation markstire · dashikki nuqta · colonyangi abzas · new paragraph
Tushuntirish

Muallif gapi va ko‘chirma gap bir-biriga nisbatan turlicha joylashganda, tinish belgilari quyidagicha ishlatiladi. 1) M: «K». M: «K?» M: «K!» – muallif gapidan keyin ikki nuqta, ko‘chirma gap qo‘shtirnoqda va katta harf bilan boshlanadi. 2) M: «K», – m. M: «K?» – m. M: «K!» – m. 3) «K», – m. «K?» – m. «K!» – m. – ko‘chirma gap oxirida vergul (so‘roq va undov belgisi bo‘lsa, o‘sha belgi), keyin tire, muallif gapi kichik harf bilan. 4) «K, – m, – k» – muallif gapi o‘rtada kelsa, uning ikki tomoniga tire, birinchi bo‘lakdan keyin vergul qo‘yiladi, ikkinchi bo‘lak kichik harf bilan boshlanadi. Ko‘chirma gap yangi qatordan berilsa, qo‘shtirnoq qo‘yilmaydi, uning boshida tire qo‘yiladi.

Namunalar
Dilnoza dedi: «Bugun yomg‘ir yog‘adi». / «Sen qayerdasan?» – deb so‘radi Sardor.
«Bilim, – dedi ustoz, – insonning chirog‘idir». / Ustoz uzoq o‘ylab: «Bilim – chiroq», – dedi.
Sinfda faoliyat

«Tinish ustasi»: o‘qituvchi tinish belgilarisiz gap beradi, o‘quvchilar to‘rt qolipdan birini tanlab, belgilarni qo‘yadi.

Mashq
1
M: «K». qolipida muallif gapidan keyin qanday belgi qo‘yiladi?
2
Tinish belgilarini qo‘ying: Ona dedi Darsga tayyorlan
3
Tinish belgilarini qo‘ying: Qayerga ketyapsan deb so‘radi opam
4
Nima uchun ko‘chirma gap yangi qatordan berilsa, qo‘shtirnoq qo‘yilmaydi?