ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

So‘roq, undov, ikki nuqta va nuqtali vergul

Darslar 52–53 · 2 ta dars · N.M. Mahmudov, A. Nurmonov, A.Sh. Sobirov. Ona tili 9-sinf, 4-nashr. «Tasvir» nashriyot uyi, Toshkent, 2019
52

So‘roq va undov belgilarining qo‘llanishi

Darslik: 104–105-betlar
MaqsadSo‘roq va undov belgilarining ishlatilish o‘rinlarini bilish.
Yangi so‘zlar
so‘roq belgisi · question markundov belgisi · exclamation markhis-hayajon · strong feelingshubhali so‘z · doubtful word
Tushuntirish

Savol bildirgan har qanday gap so‘roq belgisi bilan tugaydi. Muallif biror ma’lumotga shubha qilsa yoki uni aniq bilmasa, shu so‘zdan keyin qavs ichida so‘roq belgisini qo‘yib, o‘quvchini ogohlantirishi mumkin: «U 1998-yilda (?) tug‘ilgan». Undov belgisi esa gapda kuchli tuyg‘u – quvonch, hayrat, g‘azab – bo‘lganda, shuningdek, buyruq, iltimos yoki tilak bildirilganda qo‘yiladi. Gap boshida kelib, kuchli his-hayajon bilan aytilgan undalmalar hamda ha, yo‘q, xo‘p, uzr, mayli, xayr, salom kabi so‘z-gaplardan keyin ham undov qo‘yiladi. Fikr o‘ta kuchli his bilan aytilsa, ketma-ket uchtagacha undov belgisi qo‘yilishi mumkin. So‘roq va undov belgilari ba’zan birga ham keladi (?!).

BelgiQayerdaMisol
?savolBugun borasanmi?
!his-hayajon, buyruqTezroq yuring!
Kutubxonada qanday ko‘p kitob!!↗↘

undov gap

his-hayajonni bildiradi

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab sahnasida o‘quvchi do‘stiga savol beradi va hayrat bildiradi: savol belgisi va undov belgisi ohangni yozuvda ko‘rsatadi. O‘qiyotgan odam gapning qanday aytilganini his qiladi.

Kim ishlatadi

Ssenariy yozuvchilari, komiks mualliflari va muharrirlar ohangni savol va undov belgilari bilan ko‘rsatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun eshitgan bir savol va bir hayrat bildirgan gapni belgilari bilan yozib ko‘ring.

Namunalar
Bugun kutubxonaga borasanmi? / Tezroq yuring! / Xayr! Yana ko‘rishguncha!
Nahotki sen bunga ishonding?! (so‘roq va undov birga) / Voy, qanday chiroyli manzara!
Sinfda faoliyat

«Ovoz va belgi»: o‘quvchilar bir xil gapni savol, buyruq va hayajon bilan aytadi; sinf mos belgini (?, !, .) topadi.

Mashq
1
So‘roq belgisi qayerda qo‘yiladi?
2
Undov belgisi qaysi gaplardan keyin qo‘yiladi?
3
Belgini qo‘ying: «Qani tezroq kelinglar»
4
Nima uchun ketma-ket uchtadan ortiq undov qo‘yilmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSifat muammosi va jarayonHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →