ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ko‘chirma gapli gaplarni mustahkamlash va matn bilan ishlash

Darslar 44–45 · 2 ta dars · N.M. Mahmudov, A. Nurmonov, A.Sh. Sobirov. Ona tili 9-sinf, 4-nashr. «Tasvir» nashriyot uyi, Toshkent, 2019
44

Mustahkamlash

Darslik: 87-bet
MaqsadKo‘chirma gapli qo‘shma gaplar bo‘yicha bilimlarni mustahkamlash.
Yangi so‘zlar
muallif gapi · author’s wordsko‘chirma gap · direct speecho‘zlashtirma gap · indirect speechdialog · dialogue
Tushuntirish

Mustahkamlash darsida ko‘chirma gapli qo‘shma gap haqidagi barcha bilimlarni umumlashtiramiz. Ko‘chirma gapli qo‘shma gap muallif gapi va ko‘chirma gapdan iborat, ularning joylashuvi to‘rt qolipda ifodalanadi. Tinish belgilari qolipga qarab tanlanadi: muallif gapi oldin kelsa – ikki nuqta va qo‘shtirnoq, keyin kelsa – tire va kichik harf, o‘rtada kelsa – ikki tomonida tire. Dialogda har bir gap yangi qatordan tire bilan boshlanadi. O‘zlashtirma gap esa ko‘chirma gapning mazmunini sodda gap shaklida beradi. Bu bilimlarni tinish belgilarini qo‘yish va gap turlarini o‘zgartirish mashqlarida qo‘llaymiz.

QolipMisol
M: «K»Qizim so‘radi: «Bugun nima pishiramiz?»
«K», – m«Bugun palov pishiramiz», – dedi oshpaz.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf yig‘ilishi bayonini yozayotgan o‘quvchi muhim gapni aynan, qolganini mazmunan yozadi. Qaysi usul qachon kerakligini bilgani uchun yozuv aniq va qulay bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Jurnalistlar, kotiblar va ssenariy yozuvchilari aynan keltirish va mazmunan aytib berishni vaziyatga qarab tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun eshitgan bir gapni avval aynan, so‘ng mazmunan ayting.

Namunalar
Oldin: Qizim so‘radi: «Bugun nima pishiramiz?» Keyin: «Bugun palov pishiramiz», – dedi oshpaz.
O‘rtada: «Bugun, – dedi oshpaz, – palov pishiramiz». O‘zlashtirma: Oshpaz bugun palov pishirishlarini aytdi.
Sinfda faoliyat

«Uch qatorli sahna»: guruhlar qisqa dialog yozadi, so‘ng uni ko‘chirma gap va o‘zlashtirma gap shaklida bayon qiladi.

Mashq
1
Ko‘chirma gapli qo‘shma gapning to‘rt qolipini yozing.
2
Tinish belgilarini qo‘ying: Kimdir so‘radi Bu kitob kimniki
3
«Ertaga ertaroq keling», – dedi direktor. O‘zlashtirma shaklini yozing.
4
Dialogda nima uchun har bir gap yangi qatordan boshlanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMa’lumotga ko‘ra qayta to‘ldirishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →