ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Zidlov bog‘lovchili bog‘langan qo‘shma gaplar

Darslar 13 · 1 ta dars · N.M. Mahmudov, A. Nurmonov, A.Sh. Sobirov. Ona tili 9-sinf, 4-nashr. «Tasvir» nashriyot uyi, Toshkent, 2019
13

Zidlov bog‘lovchilari yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar

Darslik: 29–31-betlar
MaqsadZidlov bog‘lovchilari (ammo, lekin, biroq) bilan bog‘langan qo‘shma gaplarni tuzish va tinish belgilarini qo‘yish.
Yangi so‘zlar
zidlov bog‘lovchisi · adversative conjunctionzidlik munosabati · relation of contrastammo · butbiroq · however
Tushuntirish

Zidlov bog‘lovchilari – ammo, lekin, biroq – bog‘langan qo‘shma gap qismlarini bog‘lash bilan birga ular o‘rtasida zidlik munosabati borligini ham bildiradi. Ular qo‘shma gapning ikkinchi qismi boshida qo‘llanadi va qismlar vergul bilan ajratiladi: «Sinov qiyin edi, lekin hamma uddaladi». Zidlov bog‘lovchilari o‘rnida -u (-yu), -da yuklamalarini ham qo‘llash mumkin: «Savol oson-u, javob topish qiyin». Bu yuklamalar zidlash va ketma-ketlik ma’nosini beradi. «Ammo» va «lekin» ko‘pincha o‘zaro almashadi, «biroq» esa kitobiy, ohangdorroq tuyuladi. Zidlik bo‘lmasa, bu bog‘lovchilarni ishlatib bo‘lmaydi: ikkinchi qism birinchisidan kutilmagan yoki unga qarama-qarshi mazmunda bo‘lishi kerak.

Yo‘lega uzoq edikesim , biroq bizega kechikmayhol yetib keldikkesim .
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Teatr to‘garagiga yozilgan o‘quvchi sahnaga chiqish uni qo‘rqitishini, ammo baribir qiziqtirishini aytadi. Ikki qarama-qarshi his bir gapda aniq eshitiladi.

Kim ishlatadi

Sharhlovchilar, maslahatchilar va jurnalistlar ikki tomonli vaziyatni qarama-qarshi bog‘lovchilar bilan halol bayon qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi kuningizdan bitta yoqqan va bitta qiyin bo‘lgan narsani bitta gapda ayting.

Namunalar
Yo‘l uzoq edi, biroq biz kechikmay yetib keldik. (zidlik: «uzoq» – «kechikmay»)
Uyqum kelmadi, ammo xonada chiroqni o‘chirdim. / Savol oson-u, javob topish qiyin. (-u zidlovni bildiradi)
Sinfda faoliyat

«Qarama-qarshi fikr»: bir o‘quvchi gapning birinchi qismini aytadi, ikkinchisi zidlov bog‘lovchisi bilan zid qismni davom ettiradi.

Mashq
1
Zidlov bog‘lovchilarini ayting.
2
Vergulni qo‘ying: «Men kutdim lekin u kelmadi».
3
«Uy kichik, ammo hovlisi keng» gapida zidlik nimalar o‘rtasida?
4
Nima uchun «Men non oldim, lekin sut oldim» gapida «lekin» o‘rinsiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYarmarka oldidanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →