Nuqta va vergulning ishlatilishi
Xotirjam ohangda aytilgan xabar yoki buyruq gap, shuningdek, narsani faqat atab ko‘rsatuvchi atov gap nuqta bilan tugaydi: «Bahor keldi.», «Darsni tayyorla.», «Kuz.» Vergul esa ko‘proq o‘rinlarda ishlatiladi: uyushiq bo‘laklar orasida; undalma, kirish so‘z va kirish birikmalarni ajratganda; ajratilgan bo‘laklarni ajratganda; ha, yo‘q, rahmat, xo‘sh, qani, xayr, salom kabi tasdiq-inkor va murojaat ma’nosidagi so‘zlardan keyin; qo‘shma gap qismlari orasida; ko‘chirma gapni muallif gapidan ajratganda. Masalan: «Ha, albatta, men sizga yordam beraman». Vergulni ortiqcha qo‘ysak ham, qo‘ymasak ham ma’no buzilishi mumkin, shuning uchun har bir vergulni sabab bilan qo‘yamiz.
| Belgi | Qayerda | Misol |
|---|---|---|
| nuqta | darak, buyruq, atov gap | Bahor keldi. |
| vergul | undalma, kirish so‘z, ha/rahmat | Rahmat, men to‘ydim. |
Sinfdoshini bo‘sh soatda sinfda birga takrorlashga taklif qilgan o‘quvchi xabarida vergul bilan murojaat va kirish so‘zni ajratadi, nuqta bilan har bir fikrni yopadi. Xabar adashmay o‘qiladi.
Xat yozuvchilar, muharrirlar va e’lon tuzuvchilar vergul va nuqta bilan gapni aniq bo‘laklarga ajratadi.
Bugungi bir xabaringizni qayta o‘qib, vergul va nuqta o‘rnini tekshiring.
«Vergul sababi»: o‘qituvchi gap yozadi; o‘quvchilar har bir vergulning sababini (uyushiq, undalma, kirish so‘z...) ayta oladi.