ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Tinish belgilari: umumiy tushuncha, nuqta va vergul

Darslar 50–51 · 2 ta dars · N.M. Mahmudov, A. Nurmonov, A.Sh. Sobirov. Ona tili 9-sinf, 4-nashr. «Tasvir» nashriyot uyi, Toshkent, 2019
51

Nuqta va vergulning ishlatilishi

Darslik: 101–103-betlar
MaqsadNuqta va vergulning ishlatilish o‘rinlarini bilish va qo‘llash.
Yangi so‘zlar
nuqta · full stopvergul · commaatov gap · nominative sentencetasdiq-inkor so‘zlar · words of affirmation and negation
Tushuntirish

Xotirjam ohangda aytilgan xabar yoki buyruq gap, shuningdek, narsani faqat atab ko‘rsatuvchi atov gap nuqta bilan tugaydi: «Bahor keldi.», «Darsni tayyorla.», «Kuz.» Vergul esa ko‘proq o‘rinlarda ishlatiladi: uyushiq bo‘laklar orasida; undalma, kirish so‘z va kirish birikmalarni ajratganda; ajratilgan bo‘laklarni ajratganda; ha, yo‘q, rahmat, xo‘sh, qani, xayr, salom kabi tasdiq-inkor va murojaat ma’nosidagi so‘zlardan keyin; qo‘shma gap qismlari orasida; ko‘chirma gapni muallif gapidan ajratganda. Masalan: «Ha, albatta, men sizga yordam beraman». Vergulni ortiqcha qo‘ysak ham, qo‘ymasak ham ma’no buzilishi mumkin, shuning uchun har bir vergulni sabab bilan qo‘yamiz.

BelgiQayerdaMisol
nuqtadarak, buyruq, atov gapBahor keldi.
vergulundalma, kirish so‘z, ha/rahmatRahmat, men to‘ydim.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfdoshini bo‘sh soatda sinfda birga takrorlashga taklif qilgan o‘quvchi xabarida vergul bilan murojaat va kirish so‘zni ajratadi, nuqta bilan har bir fikrni yopadi. Xabar adashmay o‘qiladi.

Kim ishlatadi

Xat yozuvchilar, muharrirlar va e’lon tuzuvchilar vergul va nuqta bilan gapni aniq bo‘laklarga ajratadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi bir xabaringizni qayta o‘qib, vergul va nuqta o‘rnini tekshiring.

Namunalar
Ha, men tayyorman. / Rahmat, sen juda yordam berding. (ha, rahmat – vergul bilan ajraladi)
Dilshod, shubhasiz, g‘olib bo‘ladi. (undalma emas: «Dilshod» ega; «shubhasiz» – kirish so‘z, ikki tomondan vergul) / Qish. (atov gap, nuqta)
Sinfda faoliyat

«Vergul sababi»: o‘qituvchi gap yozadi; o‘quvchilar har bir vergulning sababini (uyushiq, undalma, kirish so‘z...) ayta oladi.

Mashq
1
Nuqta qaysi gaplardan keyin qo‘yiladi?
2
Vergulning uchta ishlatilish o‘rnini ayting.
3
Tinish belgilarini qo‘ying: «Xayr Ali ertaga albatta uchrashamiz»
4
Nima uchun «Qish.» gapida nuqta qo‘yiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTaqdimot va yarmarka kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →