🎯 Missiya: Yarmarkada ikki daqiqada nimani va qanday aytamiz?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
M
MalikaYarmarkaga 4 kun qoldi. Taqdimot (pitch) rejasi: salom, muammo, mahsulot, isbot, raqam, so‘rov. Ochilish: «Hurmatli hakamlar, mehmonlar!»
Z
ZarinaOna tili: nuqta xotirjam darak yoki buyruq gap oxirida qo‘yiladi: «Bahor keldi.» Vergul — bir xil bo‘laklar orasida, undalma va kirish so‘zlardan keyin, ha, yo‘q, rahmat, xo‘sh, salom so‘zlaridan keyin: «Ha, albatta, men sizga yordam beraman».
A
AnvarTexnologiya: qobiliyat — faoliyatda muvaffaqiyatga yordam beradigan individual xususiyat. Umumiy qobiliyat: kuzatuvchanlik, e’tibor, ijodkorlik. Maxsus: texnik, matematik, tashkilotchilik, badiiy, adabiy-lingvistik.
J
JasurRollar: Malika (tashkilotchi) ochadi va savollarga javob beradi; Anvar (matematik) raqamlarni aytadi; Zarina (badiiy) mahsulotni va inglizcha jumlani; men (texnik) minini ko‘rsataman va ruscha jumlani aytaman. Zaif tomonni boshqaning kuchli tomoni bilan to‘ldiramiz.
Ona tiliTexnologiya
🔒Qulf 1: Taqdimot rejasi
Topshiriq: Kuzatuvchanlik va e’tibor qanday qobiliyatlar?
🔑 Kalit: Rollar: Malika ochadi va savollarga javob beradi, Anvar raqamlarni, Zarina mahsulot va inglizcha jumlani, Jasur namoyish va ruscha jumlani aytadi.
J
JasurInformatika: funksiya — nomi berilgan qism dastur. def minutes(words): return words / 100. Chaqirish: minutes(300) → 3.0. return natijani chaqirilgan joyga qaytaradi.
Z
ZarinaO‘lchadik: bir daqiqada taxminan 100 so‘z aytamiz. Demak 300 so‘zli matn 3 daqiqa, 180 so‘zli matn 1,8 daqiqa.
A
AnvarRekursiya — funksiya o‘zini o‘zi chaqiradi: n! = n · (n − 1)!, 0! = 1. To‘xtash sharti bo‘lmasa, cheksiz davom etadi. 3! = 6: uch nafar chiquvchini 6 xil tartibda qo‘yish mumkin.
M
MalikaAlgebra: cheksiz kamayuvchi geometrik progressiyada |q| < 1, yig‘indi S = b₁ : (1 − q). Belanchak tebranishi har safar ikki baravar kamaysa: 12, 6, 3, ... S = 12 : (1 − 1/2) = 24 sm. Davriy kasr: 0,(7) = 7/9.
InformatikaAlgebra
🔒Qulf 2: Vaqt hisobi funksiyasi
Topshiriq: minutes(180) nimaga teng (def minutes(words): return words / 100)?
🔑 Kalit: Daqiqasiga taxminan 100 so‘z: 300 so‘z = 3 daqiqa, 180 so‘z = 1,8 daqiqa.
Seshanba
Z
ZarinaInglizcha: O‘zbekiston sanoati: textile industry, energy industry, car industry, chemical industry. Xomashyo: cotton, silk, gold, natural gas. So‘z yasash: produce – producer – production; export – exporter; invest – investment.
J
JasurEhtiyoj: The banner needs hanging. The minis need dusting. Maslahat: You should have the banner checked before printing. Bular — need + -ing va should have + something done.
A
AnvarPitch jumlasi: We are the producers: our toys are handmade, and we check each one three times. Banner va kartochkalarni bugun chop etishga berdik: payshanba tayyor bo‘ladi.
M
MalikaIqtisod: boj (tarif) — chegaradan o‘tayotgan import tovar uchun to‘lov; u import narxini oshiradi va byudjetga tushum keltiradi. Kvota — hajm chegarasi, litsenziya — ruxsatnoma. Cheklash — protektsionizm, aksi — erkin savdo.
Z
ZarinaO‘ylab topilgan misol: import qilingan ilgak 5 000 so‘m, boj 10% bo‘lsa 5 500 so‘m. Bu taqdimotga kirmaydi: unda faqat jurnaldagi raqam — 4 haftada foyda 184 500 so‘m.
Ingliz tiliIqtisodiy bilim asoslari
🔒Qulf 3: Sanoat va bojxona boji
Topshiriq: Boj (tarif) nima?
🔑 Kalit: Taqdimotda faqat jurnaldagi raqam: 4 haftada foyda 184 500 so‘m; o‘ylab topilgan yoki taxminiy raqam aytilmaydi.
J
JasurFizika: yig‘uvchi linza parallel nurlarni fokusda yig‘adi. Optik kuch D = 1/F, birligi dioptriya. F = 0,5 m bo‘lsa, D = 2 dptr.
A
AnvarLinza formulasi: 1/F = 1/d + 1/f, kattalashtirish Γ = f/d. F = 10 sm, d = 15 sm: 1/f = 1/10 − 1/15 = 1/30, f = 30 sm, Γ = 2: tasvir haqiqiy, teskari, 2 baravar katta.
Z
Zarinad < F bo‘lsa tasvir mavhum, to‘g‘ri va katta — lupa. Hakamlar bo‘yoqning silliqligini lupada ko‘rishlari mumkin.
B
BoboGeometriya: murakkab shakl yuzini oddiy bo‘laklarga ajratib topamiz. Belgi — tomoni a = 20 sm bo‘lgan kvadrat, ichida R = 10 sm doira. Burchaklarda qolgan yuz: 400 − 3,14 · 100 = 86 sm².
M
MalikaTekshiruv: javobda birlik to‘g‘rimi, sektor yuzi butun doiradan kichikmi — shuni ko‘ramiz.
FizikaGeometriya
🔒Qulf 4: Linza va murakkab shakl
Topshiriq: F = 10 sm, d = 15 sm bo‘lsa, f nechaga teng?
Chorshanba
Z
ZarinaBiologiya: xromosomalar autosoma va jinsiy xromosomalarga bo‘linadi. Odamda 46 ta: 22 juft autosoma + 2 jinsiy xromosoma: ayolda XX, erkakda XY. Jins urug‘lanishda aniqlanadi, nisbat taxminan 1 : 1.
A
AnvarQushlarda aksincha: urg‘ochi ZW, erkak ZZ. Ba’zi sudralib yuruvchilarda jins inkubatsiya haroratiga ham bog‘liq. X dagi genlar jinsga birikkan holda o‘tadi: drozofilada oq ko‘z geni w.
J
JasurKimyo: temir oksidlari: FeO — qora, asosli; Fe₂O₃ — qizil-qo‘ng‘ir; Fe₃O₄ — magnetit. Fe(OH)₂ havoda tez qo‘ng‘ir Fe(OH)₃ ga aylanadi.
M
MalikaCho‘yan — 2,14% dan ko‘p uglerodli temir qotishmasi. U domna pechida ruda, koks va ohaktosh (flus)dan olinadi; shlak suyuq cho‘yanni himoya qiladi.
Biologiya (Sitologiya va genetika asoslari)Kimyo
🔒Qulf 5: Jins xromosomalari va temir
Topshiriq: Odamda jins qachon aniqlanadi?
A
AnvarGeografiya: Janubiy Afrika Respublikasi maydoni taxminan 1,22 mln km², aholisi taxminan 63 mln. Uch poytaxti bor: Pretoriya (hukumat), Keyptaun (parlament), Blumfontein (Apellyatsiya sudi). Eng katta shahar — Yoxannesburg.
Z
ZarinaYer osti boyliklari mo‘l: ko‘mir, marganes, oltin, platina.
J
JasurJahon tarixi: Birinchi jahon urushining chuqur sabablari — buyuk davlatlar raqobati va Yevropaning ikki blokka bo‘linishi: Uchlar ittifoqi (Germaniya, Avstriya-Vengriya, Italiya) va Antanta (Britaniya, Fransiya, Rossiya).
M
MalikaTurtki: 1914-yil 28-iyunda Sarayevoda Avstriya-Vengriya taxt vorisining o‘ldirilishi. Avstriya-Vengriya 28-iyulda urush e’lon qildi, ittifoqlar zanjiri orqali boshqalar qo‘shildi.
Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)Jahon tarixi
🔒Qulf 6: Tanaffus: JAR va 1914-yil
Topshiriq: Antanta qaysi davlatlar ittifoqi?
Payshanba
M
MalikaAdabiyot: Sharof Boshbekovning «Temir xotin» komediyasi parchasini kitobdan o‘qiymiz. Darslikka ko‘ra, asar respublika teatr festivalida bosh mukofotga sazovor bo‘lgan, keyin O‘rta Osiyo respublikalari festivalida absolyut g‘olib deb topilgan; undan film va opereta yaratilgan.
A
AnvarTarix: Xiva xonligi protektorat sifatida qattiq nazoratda edi: xon o‘zgarishlarni Turkiston general-gubernatori bilan kelishishi kerak edi; uni 7 kishilik kengash nazorat qilgan, 4 tasi podsho hukumati vakili. Xonlik 18 beklik va 2 noiblikka bo‘lingan.
Z
ZarinaRus tili takrori: «Чем лучше мы проверяем игрушки, тем меньше жалоб. Хотя игрушка маленькая, она проходит такие же проверки, как большая. Если хотите, покажем журнал».
J
JasurHakamlar va mehmonlar orasida turli tilda so‘zlashuvchilar bor. Shuning uchun taqdimot o‘zbekcha, bitta inglizcha va bitta ruscha jumla bilan: «Сделано вручную, проверено три раза».
AdabiyotO‘zbekiston tarixiRus tili
🔒Qulf 7: Komediya, xonlik, mini-matn
Topshiriq: «Чем…, тем…» da vergul qayerda qo‘yiladi?
🔑 Kalit: Taqdimot o‘zbekcha, bitta inglizcha («We are the producers…») va bitta ruscha jumla bilan: «Сделано вручную, проверено три раза».
M
MalikaHuquq: saylov tizimining tamoyillari: umumiy (18 yoshga to‘lgan fuqarolar), teng (har kimning bitta ovozi), to‘g‘ridan-to‘g‘ri va yashirin ovoz berish. Ovoz berish ixtiyoriy: hech kimni majburlab bo‘lmaydi.
Z
ZarinaYarmarkada «Mehmonlar tanlovi» ham bor: har mehmon qutiga bitta ovoz qog‘ozini tashlaydi. Bu o‘yin, haqiqiy saylov emas, lekin tamoyil o‘xshash: bir odam — bir ovoz.
A
AnvarSaylov komissiyalari ovoz berishni tashkil etadi: ro‘yxat oldindan e’lon qilinadi, nomzodlar ko‘rsatiladi, ovoz beriladi va sanaladi.
J
JasurTashkilotchi xati keldi: har jamoaga 2 daqiqa taqdimot va 1 daqiqa savollar. Ertaga soat 8:40 da stend yonida bo‘lamiz.
Konstitutsiyaviy huquq asoslari
🔒Qulf 8: Mehmonlar ovozi
Topshiriq: Teng saylov huquqi nimani bildiradi?
🔑 Kalit: Tashkilotchi xati: har jamoaga 2 daqiqa taqdimot va 1 daqiqa savollar.
Juma
M
MalikaYarmarka ertalabi! Stend tayyor: banner, kartochka, papka, javon, 4 mini. Uch variant: A — 3 daqiqalik to‘liq matn (300 so‘z); B — 2 daqiqalik qisqa matn (180 so‘z); C — so‘zsiz namoyish.
J
JasurA: 300 so‘z = 3 daqiqa, slot esa 2 daqiqa. Tezroq o‘qisak ham hakamlar tushunmaydi, tashkilotchi to‘xtatadi.
Z
ZarinaC: mini ko‘rinadi, lekin da’vo va raqam aytilmaydi: «uch marta tekshirilgan» ni isbotlay olmaymiz. Inglizcha va ruscha jumla ham yo‘q.
A
AnvarB: 180 so‘z = 1,8 daqiqa, 12 soniya zaxira. Ichida: salom, muammo, mahsulot, isbot (papka), bitta raqam — 4 haftada foyda 184 500, ikki til jumlasi, so‘rov. Rollar bo‘yicha bo‘lamiz.
Siz
Demak B: vaqtga sig‘adi, isbot va jurnaldagi raqam bor, rollar bo‘lingan. Savollar uchun 1 daqiqani Malika boshqaradi.
Texnologiya
🔒Qulf 9: Qaysi taqdimot varianti?
Topshiriq: Qaysi kalit A variantni (3 daqiqa) rad etdi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 16 ta fanni birlashtirdi.
Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Sitologiya va genetika asoslari)FizikaGeografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)GeometriyaKonstitutsiyaviy huquq asoslariIqtisodiy bilim asoslariJahon tarixiKimyoO‘zbekiston tarixiRus tili
0 / 12 yulduz
Jamoa hisoboti
Qaror: B — 180 so‘zli taqdimot
Muammo: yarmarkada 2 daqiqalik taqdimot. Raqamlar: daqiqasiga ≈ 100 so‘z; 300 so‘z = 3 daqiqa, 180 so‘z = 1,8. Kalitlar: isbot — jurnal papkasi; faqat jurnaldagi raqam (184 500); rollar; inglizcha va ruscha jumla. Qaror: B — 180 so‘z, uch tilda. Keyingi qadam: yarmarka natijasi va buyurtmalar.
— 9-B jamoa
Topilgan kalitlar
Rollar: Malika ochadi va savollarga javob beradi, Anvar raqamlarni, Zarina mahsulot va inglizcha jumlani, Jasur namoyish va ruscha jumlani aytadi.
Daqiqasiga taxminan 100 so‘z: 300 so‘z = 3 daqiqa, 180 so‘z = 1,8 daqiqa.
Taqdimotda faqat jurnaldagi raqam: 4 haftada foyda 184 500 so‘m; o‘ylab topilgan yoki taxminiy raqam aytilmaydi.
Taqdimot o‘zbekcha, bitta inglizcha («We are the producers…») va bitta ruscha jumla bilan: «Сделано вручную, проверено три раза».
Tashkilotchi xati: har jamoaga 2 daqiqa taqdimot va 1 daqiqa savollar.
Yulduzli savollar
300 so‘z, daqiqasiga 100 so‘z: necha daqiqa?
S = b₁ : (1 − q), b₁ = 12, q = 1/2. S = ?
O‘ylab ko‘r: nega taqdimotga o‘ylab topilgan raqamni qo‘ymadik?