ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

O‘xshashlikning tatbiqlari va takrorlash

Darslar 12–14 · 3 ta dars · B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo‘chqorov. Geometriya, 9-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
14

Bilimingizni sinab ko‘ring

Darslik: 44–47-betlar
MaqsadO‘xshashlik bobining birinchi qismi bo‘yicha bilimlarni mustahkamlash va o‘zini sinash (ta’rif, alomatlar, yuzlar nisbati).
Yangi so‘zlar
o‘xshashlik alomatlari · similarity testskoeffitsiyent · coefficientyuzlar nisbati · ratio of areasmos elementlar · corresponding elements
Tushuntirish

Qisqacha takrorlaymiz. Ikki ko‘pburchak o‘xshash bo‘lishi uchun mos burchaklari teng va mos tomonlari proporsional bo‘lishi kerak. Uchburchaklar uchun yetarli shartlar: BB, TBT, TTT. To‘g‘ri burchakli uchburchaklar uchun yana uchta qulay alomat bor. O‘xshash shakllarda perimetrlar, balandliklar, medianalar nisbati k ga, yuzlar nisbati esa k² ga teng. Bissektrisa qarshi tomonni yon tomonlarga proporsional ajratadi. Test savollarida avval qaysi alomat mos kelishini aniqlang, so‘ng faqat kerakli hisobni bajaring. Xato javoblardagi tipik xatolar: k va k² ni aralashtirish, mos tomonlarni noto‘g‘ri juftlash.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Guruh maktab bayroq ustunining balandligini uch usulda o‘lchadi: soya bo‘yicha 9 m, oyna bilan 9,5 m, chizg‘ich bilan 8,6 m. Chetki natijalar 0,9 m, ya’ni taxminan 10% ga farq qiladi: uch xil usul bir-biriga yaqin natija bergani uchun natijaga ko‘proq ishonish mumkin.

Kim ishlatadi

Muhandis o‘lchovni ikki xil usul bilan tekshiradi, olim tajriba natijasini boshqa usul bilan takrorlaydi, baholovchi xulosa chiqarishdan oldin bir necha usulni solishtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftaringiz muqovasining eni va bo‘yini o‘lchab, uni 1 : 2 masshtabda chizing: ikkala o‘lcham bir xil marta kichiksa, shakl o‘xshash qoladi.

Namunalar
Test: tomonlari 5, 6, 7 bo‘lgan uchburchakka o‘xshash uchburchakning perimetri 54. k = 54/18 = 3, eng katta tomoni 21.
Test: o‘xshash uchburchaklar yuzlari 20 va 45 bo‘lsa, k² = 9/4, k = 3/2.
Sinfda faoliyat

«O‘zingni sina»: 10 daqiqada 6 ta test savoliga javob bering, so‘ng juft bilan almashib tekshiring va xatolar sababini yozing.

Mashq
1
O‘xshash uchburchaklar yuzlari 8 va 72. Mos tomonlari nisbati nechaga teng (kichigining kattasiga)?
2
ABC ∽ DEF, AB = 12, DE = 8, BC = 15. EF necha?
12815?ABCDEF
3
Tomonlari 3, 4, 6 va 9, 12, 18 bo‘lgan uchburchaklar uchun qaysi alomat ishlaydi?
4
Nima uchun yuzlar nisbati k² bo‘lgani uchun k = 3 da yuz 3 marta emas, 9 marta ortadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYarmarka kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →