Bilimingizni sinab ko‘ring
Bu darsda bobning asosiy faktlarini yodga olamiz. Ichki chizilgan to‘rtburchakda qarama-qarshi burchaklar yig‘indisi 180° bo‘ladi, tashqi chizilgan to‘rtburchakda esa qarama-qarshi tomonlar yig‘indilari teng. Uchburchakka tashqi aylana markazi tomonlarning o‘rta perpendikulyarlari kesishgan nuqtada, ichki aylana markazi esa bissektrisalar kesishgan nuqtada yotadi. Tashqi chizilgan ko‘pburchak uchun S = p·r formulasi o‘rinli, bunda p — yarim perimetr. Muntazam n burchak uchun a = 2R·sin(180°/n) va r = R·cos(180°/n) munosabatlari kerak bo‘ladi. Masala yechishdan oldin chizma chizib, qaysi aylana ichki, qaysi biri tashqi ekanini aniq belgilang.
To‘g‘ri to‘rtburchak stolning o‘lchami 120 sm × 90 sm. Uning to‘rt burchagidan o‘tadigan aylana har doim mavjud: diagonali 150 sm, shuning uchun diametri 150 sm bo‘lgan doira dasturxon burchaklarga tegadi. To‘rt tomoniga ham urinadigan aylana esa faqat kvadrat stolda mavjud.
Dizayner stol va dasturxon o‘lchamlarini moslaydi, duradgor to‘rtburchak romning aylana ichiga sig‘ishini tekshiradi, mexanik yumaloq quvurga to‘rtburchak kesimli sterjen tanlaydi.
Daftarda to‘g‘ri to‘rtburchak chizib, diagonallari kesishgan nuqtadan to‘rt uchigacha masofalarni o‘lchang: ular teng, ya’ni aylana markazi shu nuqta.
«Ikki xil aylana»: uchburchak chizib, ichki va tashqi aylana markazlarini bissektrisa va o‘rta perpendikulyar yordamida toping (sirkul uchli, kattalar yordamida ehtiyot bo‘ling).