Markaziy simmetriya va burish
A va A₁ nuqtalar O nuqtaga nisbatan simmetrik deyiladi, agar O nuqta AA₁ kesmaning o‘rtasi bo‘lsa. Barcha nuqtalarni O ga nisbatan simmetrik nuqtalarga o‘tkazish markaziy simmetriya deyiladi; u harakatdir. Koordinata boshiga nisbatan A(x; y) nuqta A₁(−x; −y) ga o‘tadi, umuman O(a; b) markaz uchun A₁(2a − x; 2b − y). Shakl O ga nisbatan o‘ziga o‘tsa, markaziy simmetrik shakl bo‘ladi: parallelogramm, to‘g‘ri to‘rtburchak, romb, kvadrat, aylana. Uchburchak va trapetsiya markaziy simmetrik emas. O nuqta atrofida φ burchakka burishda OA = OA₁ va ∠AOA₁ = φ bo‘ladi; burish ham harakat, 180° ga burish esa markaziy simmetriyadir.
O markaz atrofida 90° ga burish (soat mili yo‘nalishiga qarshi)
Burish masofalarni va burchaklarni o‘zgartirmaydi
Istirohat bog‘idagi aylanma g‘ildirakda A o‘rindiq o‘qdan (6; 8) m, ya’ni 10 m uzoqlikda. Qarama-qarshi tomondagi o‘rindiq o‘q orqali simmetrik: (−6; −8). G‘ildirak yarim aylansa, A o‘rindiq aynan shu nuqtaga o‘tadi.
Attraksion muhandisi o‘rindiqlarni g‘ildirakka teng taqsimlaydi, naqsh dizayneri markaziy simmetrik naqsh chizadi, mexanik g‘ildirakning qarama-qarshi tomonlarini muvozanatlaydi.
Qog‘ozga O nuqtani va uning yonida kichik ABC uchburchakni chizing; har bir uchi uchun O dan o‘tib, narigi tomonda xuddi shu masofada A₁, B₁, C₁ ni belgilang: yangi uchburchak eskisining yarim aylantirilgan nusxasi bo‘ladi.
«Qog‘oz aylantirgich»: qog‘ozdagi harfni markaz atrofida 180° ga aylantirib, qaysi harflar o‘zgarmay qolishini aniqlang (masalan, H, N, O, S, X, Z).