Aylana yoyi uzunligi. Burchakning radian o‘lchovi
Radiusi R bo‘lgan butun aylananing uzunligi 2πR, u 360° ga mos keladi. Demak, 1° li yoyning uzunligi 2πR/360 = πR/180, n° li yoyniki esa l = πRn/180. Yoy uzunligining radiusga nisbati l/R faqat markaziy burchakka bog‘liq, shuning uchun u burchakning radian o‘lchovi sifatida olinadi: α = l/R. Bunda 180° = π radian, ya’ni n° li burchakning radian o‘lchovi α = πn/180. Masalan, 90° = π/2, 60° = π/3, 30° = π/6. Radian o‘lchovda yoy uzunligi juda sodda: l = αR.
l = π · 5 · 90 ÷ 180 = 7,85 · S = 19,63
90° = 1,571 rad = 0,5·π
Maktab stadionidagi yugurish yo‘lakchasining burilishi radiusi 30 m bo‘lgan aylananing chorak qismi (90°). Burilish uzunligi l = π · 30 · 90 : 180 = 15π ≈ 47,1 m.
Stadion quruvchi yo‘lak burilishini belgilaydi, yo‘l quruvchi egri yo‘l uzunligini hisoblaydi, poyezd yo‘lini loyihalovchi egri yo‘l uzunligini topadi.
Soat yuzida soat mili bir soatda necha radianga burilishini toping va daftarda soat yuzini chizib tekshiring.
«Soat mili»: soat minut mili uchi 10 sm ga teng deb oling. Uning 20 minutda chizgan yoyi uzunligini topib chiqing (burchak 120°).