ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Aralash masalalar va I bob takrorlash

Darslar 23–24 · 2 ta dars · B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo‘chqorov. Geometriya, 9-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
23

Masalalar yechish

Darslik: 68–70-betlar
MaqsadO‘xshash uchburchaklar yordamida trapetsiya, bissektrisa va proporsional kesmalar haqidagi aralash masalalarni yechish.
Yangi so‘zlar
diagonallar kesishish nuqtasi · intersection of the diagonalsasoslarga parallel kesma · segment parallel to the basesproporsiya · proportionmasalani yechish rejasi · solution plan
Tushuntirish

Murakkab masalalarda ketma-ket bir necha o‘xshash uchburchaklar juftligi topiladi. Muhim natija: asoslari a va b bo‘lgan trapetsiyada diagonallar kesishgan nuqtadan asoslarga parallel o‘tkazilgan kesma shu nuqtada teng ikkiga bo‘linadi va uning uzunligi 2ab/(a + b) ga teng. Uni topishda avval BOC va AOD uchburchaklar o‘xshashligidan OC : OA = a : b, so‘ng ABC va AMO uchburchaklar o‘xshashligidan MO uchun tenglik tuziladi. Yechish rejasi: chizma, o‘xshash juftlikni topish va asoslash, proporsiya tuzish, noma’lumni topish, javobni tekshirish.

abABCDOMN
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Trapetsiya shaklidagi uchastkaning parallel tomonlari 6 m va 30 m. Diagonallar kesishgan nuqtadan asoslarga parallel o‘tgan yo‘lakning uzunligi 2 · 6 · 30 : (6 + 30) = 10 m: u asoslarning yarim yig‘indisi (18 m) emas, balki undan ancha kichik.

Kim ishlatadi

Yer o‘lchovchi notekis shakldagi uchastkani bo‘laklaydi, me’mor trapetsiya shaklidagi devor qismlarini hisoblaydi, duradgor trapetsiya shaklidagi stol ustini o‘lchaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarga trapetsiya chizing, diagonallarini o‘tkazing va kesishish nuqtasidan asoslarga parallel chiziq o‘tkazing; uzunligini o‘lchab, asoslarning yarim yig‘indisi bilan solishtiring: u kichikroq.

Namunalar
520ABCDOMN
Asoslari a = 5 va b = 20 bo‘lgan trapetsiyada diagonallar kesishgan nuqtadan o‘tuvchi parallel kesma: 2·5·20/(5 + 20) = 200/25 = 8.
493ABCDE
DE ∥ AC, DB = 4, DE = 3, AC = 9: DB/AB = DE/AC = 1/3, shuning uchun AB = 12.
Sinfda faoliyat

«Yechim ustaxonasi»: guruhlar bitta murakkab masalani 4 qadamda yechib, har bir qadam asosini kartochkaga yozadi; so‘ng boshqa guruhning yechimini tekshiradi.

Mashq
1
Asoslari 4 va 12 bo‘lgan trapetsiyada diagonallar kesishgan nuqtadan asoslarga parallel kesma uzunligi?
2
DE ∥ AC, DB = 5, BA = 15, DE = 4. AC necha?
3
Ikki o‘xshash ko‘pburchakning yuzlari 5 dm² va 45 dm², perimetrlari yig‘indisi 48 dm. Kattasining perimetri necha dm?
4
Nima uchun trapetsiya yechishda avval o‘xshash uchburchaklar juftini topamiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYangi yil buyurtmalariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →