Amaliy mashq va tatbiq
R radiusli aylananing O markazidan p masofadagi P nuqta orqali diametr o‘tkazamiz. Agar P aylana ichida bo‘lsa, diametr P ni R − p va R + p kesmalarga bo‘ladi, shuning uchun P orqali o‘tuvchi har qanday AB vatar uchun AP·PB = (R − p)(R + p) = R² − p². Agar P aylana tashqarisida bo‘lsa, markazdan o‘tuvchi kesuvchi uchun PC = p − R, PD = p + R, demak P dan o‘tuvchi har qanday kesuvchi uchun PA·PB = p² − R². Urinma uchun PA² = p² − R², ya’ni PA = √(p² − R²); bu Pifagor teoremasi bilan ham chiqadi, chunki radius urinmaga perpendikulyar. Bu formulalar noma’lum kesmani to‘g‘ridan-to‘g‘ri hisoblashga imkon beradi.
Radiusi 17 m dumaloq maysazorning markazidan 8 m uzoqda daraxt o‘sadi. Daraxt orqali o‘tadigan har qanday to‘g‘ri yo‘lak daraxt bilan ikki bo‘lakka bo‘linadi va bo‘laklar ko‘paytmasi doim R² − p² = 289 − 64 = 225: bo‘laklardan biri 9 m bo‘lsa, ikkinchisi 25 m.
Landshaft rejalovchisi dumaloq maydonda yo‘lak bo‘laklarini hisoblaydi, quruvchi dumaloq zalda ustun joyini tekshiradi, sahna dizayneri dumaloq sahnada belgi o‘rnini tanlab, u orqali o‘tuvchi yo‘llar bo‘laklarini tekshiradi.
Katakli daftarda radiusi 5 katak bo‘lgan doirani qo‘lda chizing va markazdan 3 katak narida diametrda P nuqta oling: diametr bo‘laklari 2 va 8, ko‘paytmasi 16 = 5² − 3². So‘ng P orqali boshqa vatar o‘tkazing, bo‘laklarini o‘lchab ko‘paytiring: taxminan 16 chiqadi.
«Ipdagi aylana»: yerga ip bilan aylana belgilang (kattalar yordamida, o‘tkir narsalarsiz) va ichidan o‘tuvchi turli ikki vatar bo‘laklari ko‘paytmasini o‘lchab, ular teng ekanini tekshiring.