Ko‘pburchaklarning o‘xshashligi
Shakli bir xil, lekin o‘lchamlari turlicha bo‘lgan shakllar, masalan, bir fotosuratning kichik va katta nusxalari o‘xshash deyiladi. Ikki ko‘pburchakning barcha mos burchaklari teng va barcha mos tomonlari proporsional bo‘lsa, ular o‘xshash ko‘pburchaklar deb ataladi; o‘xshashlik ∽ belgisi bilan yoziladi. Mos tomonlar nisbati k = A₁B₁ : AB = B₁C₁ : BC = … o‘xshashlik koeffitsiyenti deyiladi. Faqat burchaklarning tengligi yetarli emas: to‘g‘ri to‘rtburchaklarning hamma burchagi to‘g‘ri, lekin 2 × 4 va 3 × 4 to‘g‘ri to‘rtburchaklar o‘xshash emas. Aksincha, faqat tomonlarning proporsionalligi ham yetarli emas: kvadrat va romb tomonlari proporsional bo‘lishi mumkin, burchaklari esa har xil.
O‘quvchi maktab binosining karton maketini 1 : 25 masshtabda yasaydi. Maketdagi deraza eni 4 sm bo‘lsa, haqiqiy deraza 4 · 25 = 100 sm = 1 m; burchaklar o‘zgarmaydi, hamma uzunliklar bir xil marta ortadi, shuning uchun maket va bino o‘xshash.
Me’mor loyihani kichraytirilgan maket bilan ko‘rsatadi, o‘yinchoq ishlab chiqaruvchi haqiqiy buyumning nusxasini yasaydi, teatr rassomi sahna dekoratsiyasining maketini tayyorlaydi.
Eshik balandligi 2 m. Uni 1 : 20 masshtabda daftarga chizsangiz, necha santimetr bo‘lishini hisoblab, 10 sm chizib ko‘ring.
«Kattalashtirish»: katakli daftarda kichik uchburchak chizing va unga k = 3 bo‘lgan o‘xshash uchburchakni chizing; mos burchaklarni burchak o‘lchagich bilan taqqoslang.