ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Sinuslar teoremasi

Darslar 28 · 1 ta dars · B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo‘chqorov. Geometriya, 9-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
28

Sinuslar teoremasi

Darslik: 84–85-betlar
MaqsadSinuslar teoremasini bilish, uni tomon yoki burchakni topishda va tashqi chizilgan aylana radiusini topishda qo‘llash.
Yangi so‘zlar
sinuslar teoremasi · law of sinestashqi chizilgan aylana · circumscribed circleqarshisidagi burchak · opposite anglemos nisbat · corresponding ratio
Tushuntirish

Sinuslar teoremasi: uchburchakning tomonlari qarshisidagi burchaklar sinuslariga proporsional: a/sinA = b/sinB = c/sinC. Isboti uchburchak yuzining uchta ifodasi S = ½ab·sinC = ½bc·sinA = ½ac·sinB ni tenglashtirishdan kelib chiqadi. Bu nisbat uchburchakka tashqi chizilgan aylananing diametriga teng: a/sinA = 2R. Teoremadan foydalanib, ikki burchak va bir tomon berilganda qolgan tomonlarni, ikki tomon va ulardan birining qarshisidagi burchak berilganda ikkinchi burchakning sinusini topamiz. Eslatma: sinB = x tenglamaning 0° dan 180° gacha ikkita yechimi (B va 180° − B) bo‘lishi mumkin, shuning uchun mavjud uchburchak shartini tekshirish kerak.

cabRABCO
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Qirg‘oqdagi ikki kuzatuvchi bir-biridan 100 m uzoqda turib, ko‘ldagi qayiqqa qaraydi: asos bilan hosil qilgan burchaklar 50° va 70°. Uchinchi burchak 60°; sinuslar teoremasiga ko‘ra 50° dagi kuzatuvchidan qayiqqacha 100 · sin 70° : sin 60° ≈ 108,5 m, 70° dagisidan 100 · sin 50° : sin 60° ≈ 88,5 m.

Kim ishlatadi

Dengizchi qirg‘oqdagi belgilarga burchak o‘lchab kemagacha masofani topadi, geodezist suvning narigi qirg‘og‘igacha masofani o‘lchaydi, qidiruv xizmati ikki nuqtadan ob’ekt joyini aniqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarda ikkala kateti 5 sm bo‘lgan to‘g‘ri burchakli uchburchak chizing, gipotenuzasini o‘lchang va katetni unga bo‘ling: natija sin 45° ≈ 0,71 ga yaqin chiqadi.

Namunalar
30°45°8?ABC
△ABC: ∠A = 30°, ∠B = 45°, a = BC = 8. b = a·sinB/sinA = 8·(√2/2)/(1/2) = 8√2.
30°10RABCO
a = 10, ∠A = 30°: 2R = a/sinA = 10/(1/2) = 20, ya’ni R = 10.
Sinfda faoliyat

«Qarshisidagi burchak»: o‘qituvchi uchburchak chizib, ikki tomon va ularning qarshisidagi burchaklarning bir qismini beradi; juftliklar sinuslar teoremasi bilan yetishmayotganini topadi.

Mashq
1
a = 6, ∠A = 30°, ∠B = 90°. b necha?
2
∠A = 45°, ∠B = 30°, a = 10√2. b ni toping.
45°30°10√2?ABC
3
a = 9, ∠A = 60°. Tashqi chizilgan aylana radiusi?
4
Nima uchun a = 5, ∠A = 30°, b = 5√3 bo‘lganda ikkita uchburchak mumkin?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBirinchi hisob: daromad, xarajat, foydaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →