O‘xshashlik alomatlarining isbotlashga doir masalalarga tatbiqlari
O‘xshashlik alomatlari isbotlash masalalarida uzunliklar orasidagi tenglik yoki munosabatni hosil qilishning kuchli vositasidir. Odatda masalada kerakli ikki uchburchakni topib, ularning o‘xshashligini BB, TBT yoki TTT bo‘yicha asoslaymiz, so‘ng mos tomonlar nisbatidan tenglik yozamiz. Muhim natija: uchburchak bissektrisasi qarshisidagi tomonni yon tomonlarga proporsional kesmalarga ajratadi: agar AD — ABC uchburchakning bissektrisasi bo‘lsa, BD : DC = AB : AC. Isbotlashda qo‘shimcha parallel chiziq o‘tkazib, o‘xshash uchburchaklar hosil qilinadi. Yechimni «berilgan – isbot qilish kerak – isbot» tartibida yozish tavsiya etiladi.
Uchburchak shaklidagi uchastkaning bir burchagidan chiqqan to‘siqlar 9 m va 15 m, uchinchi tomoni 16 m. Burchak bissektrisasi bo‘ylab yo‘lak o‘tkazilsa, u uchinchi tomonni 9 : 15 = 3 : 5 nisbatda bo‘ladi: uchlaridan 6 m va 10 m masofada.
Yer o‘lchovchi uchastkani berilgan nisbatda ikkiga bo‘ladi, duradgor burchakni teng ikkiga bo‘luvchi birikma kesadi, yo‘l loyihachisi ikki yo‘l orasidagi burchakni teng ikkiga bo‘luvchi chiziqni belgilaydi.
Qog‘ozdan yirtilgan uchburchakning bir burchagini buking, shunda ikki tomoni ustma-ust tushsin; bukilish chizig‘i bissektrisa. Qarshisidagi tomon qanday bo‘linganini chizg‘ich bilan o‘lchab, bissektrisa xossasini tekshiring.
«Isbotni tiklash»: o‘qituvchi isbot qadamlarini aralashtirib kartochkalarga yozadi; guruhlar ularni to‘g‘ri tartibga solib, har qadamning asosini aytadi.