Mumtoz matn va lug‘atlar bilan ishlash
«Lison ut-tayr» — Alisher Navoiyning «Qush tili» deb ataluvchi dostoni bo‘lib, unda qushlar haqiqat izlab yetti vodiydan o‘tadi; birinchisi — Talab vodiysi. Darslikdagi parchada shu vodiyga qadam qo‘ygan izlovchi ko‘p mashaqqat va to‘siqlarga duch kelishi, maqsadga yetish uchun dunyo moli va havaslaridan kechish zarurligi bayon etilgan. Mumtoz she’rni o‘qishda misralardagi to‘xtamlarga (qisqa pauza) rioya qilinadi, eskirgan so‘zlarning ma’nosi lug‘atdan aniqlanadi, so‘ng har bir band mazmuni nasriy bayon qilinadi. Ma’nosini bilmagan so‘zingizni ikki marta o‘qib, matndagi o‘rniga qarab taxmin qiling, keyin lug‘atda tekshiring.
Muzeyda eski yozuvni o‘qiyotgan odam noma’lum so‘zga duch keladi. U avval matndan ma’nosini taxmin qiladi, keyin lug‘atdan tekshiradi.
Muzey xodimlari, tarixchilar va qo‘lyozma tadqiqotchilari qadimgi matnni shunday o‘qiydi. Kundalik hayotda bu usul chet tilidagi matnda ham ishlaydi.
Bitta murakkab gapni oling, noma’lum so‘zni gapga qarab taxmin qiling, keyin lug‘atdan tekshiring.
Lug‘at estafetasi: bir guruh matndan qiyin so‘zni aytadi, ikkinchi guruh uning ma’nosini topadi va o‘z gapida qo‘llaydi.