19
Yozma nazorat ishi va uning tahlili
Darslik: 32-bet
MaqsadYozma nazorat inshosini reja asosida yozish va uni tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
qoralama · drafttahrir · editingizchillik · coherencetekshirish · checking
Tushuntirish
Nazorat inshosi sinfda, o‘qituvchi nazoratida yoziladi, manbadan foydalanish mumkin emas. Avval mavzu va epigraf tanlanadi, reja tuziladi, so‘ng qoralama yoziladi. Yozayotganda har bir xatboshi bitta fikrni ochishi, fikrlar izchil bog‘lanishi va mavzudan chetga chiqilmasligi kerak. Ish tugagach uni imlo, tinish belgilari va so‘z qo‘llash bo‘yicha tekshirish lozim. Tahlil darsida o‘qituvchi tekshirgan ishdagi xatolar imloviy, ishoraviy va uslubiy turlarga ajratiladi, har bir xatoning to‘g‘ri shakli yoziladi va sabab aniqlanadi.
Namunalar
Tekshiruv ro‘yxati: 1) reja bor, 2) har xatboshida bitta fikr, 3) xulosa bor, 4) imlo va tinish tekshirildi.
Xato jadvali: «yoq» yozilgan (to‘g‘risi «yo‘q») — imloviy; sanashda vergul tushib qolgan — ishoraviy; «yangi yangilik» (to‘g‘risi «yangilik») — uslubiy.
Sinfda faoliyat
«Muharrir» o‘yini: o‘quvchilar o‘rtoqlarining qoralamasini tekshiruv ro‘yxati bo‘yicha o‘qib, ikkita tavsiya beradi.
Mashq
1
Nazorat inshosini yozishning to‘g‘ri tartibini ayting.
Mavzu va epigraf → reja → qoralama → tekshirish → toza nusxa.
2
Inshoda xatboshining vazifasi nima?
Bitta fikrni to‘liq ochib berish.
3
«Yangi yangilik» o‘rniga «yangilik» deb tuzatish qanday xatoni to‘g‘rilaydi?
Uslubiy xatoni: bir ma’no ikki marta aytilgan (ortiqcha takror).
4
Nima uchun xatolarni tahlil qilib, daftarga yozib borish foydali?
Chunki takrorlanadigan xatolar ko‘rinadi va ular ustida ishlash mumkin bo‘ladi.