ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ilmiy insho, takrorlash va yozma nazorat

Darslar 17–19 · 3 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
18

Mustahkamlash darsi

Darslik: 29–31-betlar
MaqsadBir axborotni badiiy va ilmiy uslubda bayon qilish farqini mustahkamlash va insho bobi mavzularini takrorlash.
Yangi so‘zlar
badiiy bayon · artistic presentationilmiy bayon · scientific presentationtakrorlash · reviewtaqqoslash · comparison
Tushuntirish

Bir xil axborotni badiiy ham, ilmiy ham bayon qilish mumkin. Badiiy bayonda obrazlilik, o‘xshatish, jonlantirish bo‘ladi va u ko‘proq his-tuyg‘uga ta’sir qiladi. Ilmiy bayonda esa terminlar, aniq raqam va dalillar qo‘llanadi, ko‘chma ma’no deyarli bo‘lmaydi. Bu bobda biz ma’lumotnoma va ijodiy-tavsifiy matnni, insho turlarini, reja tuzishni, epigraf tanlashni o‘rgandik. Takrorlashda har bir tushunchaning ta’rifini o‘z so‘zingiz bilan ayta olishingiz va misol keltirishingiz kerak. Yozma nutqda mavzuga mos uslubni tanlash — yaxshi yozuvchining belgisi.

BadiiyIlmiy
obrazlilik, o‘xshatishatama, raqam, dalil
his-tuyg‘uga ta’siraniq axborot beradi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ob-havo xabari harorat va shamolni aniq aytadi, ertakda esa o‘sha havo obrazlar bilan tasvirlanadi. Ma’lumot bir, ifoda ikki xil.

Kim ishlatadi

Fan jurnalistlari aniq yozadi, shoirlar va ertak yozuvchilari obrazli yozadi, darslik mualliflari ikkalasini uyg‘unlashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabdan uyga yo‘lda ko‘rgan bir narsa haqida avval aniq ma’lumot bilan, keyin obrazli iboralar bilan bittadan gap yozing.

Namunalar
Badiiy: «Oy kumush tangadek osmon qa’riga osilgan edi.» Ilmiy: «Oy Yerning tabiiy yo‘ldoshi, uning atrofida taxminan 27 sutkada aylanadi.»
Savol: «Qaysi uslubda sifat kam, raqam ko‘p?» Javob: ilmiy uslubda.
Sinfda faoliyat

«Ikki yuz»: bir mavzu (masalan, yomg‘ir) haqida bir o‘quvchi badiiy, ikkinchisi ilmiy uslubda 2 gap aytadi; sinf uslubni topadi.

Mashq
1
Bir axborotni ikki uslubda bayon eting: daraxt kuzda barglarini to‘kadi.
2
Insho rejasining qismlarini va insho turlarini sanang.
3
Epigraf nima va qayerda yoziladi?
4
Nima uchun yozuvchi uslubni mavzu va maqsadga qarab tanlashi kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKutubxona chirog‘i boshqargichiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →