Mustahkamlash darsi
Bir xil axborotni badiiy ham, ilmiy ham bayon qilish mumkin. Badiiy bayonda obrazlilik, o‘xshatish, jonlantirish bo‘ladi va u ko‘proq his-tuyg‘uga ta’sir qiladi. Ilmiy bayonda esa terminlar, aniq raqam va dalillar qo‘llanadi, ko‘chma ma’no deyarli bo‘lmaydi. Bu bobda biz ma’lumotnoma va ijodiy-tavsifiy matnni, insho turlarini, reja tuzishni, epigraf tanlashni o‘rgandik. Takrorlashda har bir tushunchaning ta’rifini o‘z so‘zingiz bilan ayta olishingiz va misol keltirishingiz kerak. Yozma nutqda mavzuga mos uslubni tanlash — yaxshi yozuvchining belgisi.
| Badiiy | Ilmiy |
|---|---|
| obrazlilik, o‘xshatish | atama, raqam, dalil |
| his-tuyg‘uga ta’sir | aniq axborot beradi |
Ob-havo xabari harorat va shamolni aniq aytadi, ertakda esa o‘sha havo obrazlar bilan tasvirlanadi. Ma’lumot bir, ifoda ikki xil.
Fan jurnalistlari aniq yozadi, shoirlar va ertak yozuvchilari obrazli yozadi, darslik mualliflari ikkalasini uyg‘unlashtiradi.
Maktabdan uyga yo‘lda ko‘rgan bir narsa haqida avval aniq ma’lumot bilan, keyin obrazli iboralar bilan bittadan gap yozing.
«Ikki yuz»: bir mavzu (masalan, yomg‘ir) haqida bir o‘quvchi badiiy, ikkinchisi ilmiy uslubda 2 gap aytadi; sinf uslubni topadi.