ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Undalma; undalmalarda tinish belgilari

Darslar 74–75 · 2 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
75

Undalmalarda tinish belgilari

Darslik: 130–131-betlar
MaqsadUndalmalarda tinish belgilari; undov so‘z bilan undalma orasidagi belgi.
Yangi so‘zlar
vergul · commaundov so‘z · interjectionajratmoq · to set offmurojaat · appeal
Tushuntirish

Undalma gap boshida yoki oxirida kelsa, bir tomondan vergul bilan ajratiladi: «Ota, menga yordam bering», «Menga yordam bering, ota». Gap o‘rtasida kelsa, ikki tomondan vergul bilan ajratiladi: «Menga, ota, yordam bering». Agar undalmadan oldin «ey», «hoy», «yo» kabi undov so‘z kelsa, undov so‘z bilan undalma orasiga vergul qo‘yilmaydi: «Ey farzand, o‘qishdan zerikma». Gap oxirida ta’sirchan murojaat bo‘lsa, undan keyin undov belgisi qo‘yilishi mumkin: «Xayr, do‘stlarim!» Undalmani ajratmasdan yozish yoki uni ega deb adashish — eng ko‘p uchraydigan xato: «Aka, mehmon keldi» o‘rniga «Aka mehmon keldi» deb vergulsiz yozilsa, «aka mehmon» degan bitta kishi keldi, deb tushuniladi.

O‘rniTinishMisol
boshidaundalmadan keyin vergulAziza, uyga bor.
oxiridaundalmadan oldin vergulUyga bor, Aziza.
o‘rtasidaikki tomondan vergulUyga, Aziza, bor.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

E’londa yoki tabrik so‘zlarida murojaat vergul bilan ajratiladi. Tinish belgisi unutilsa, kimga gapirilayotgani chalkashadi.

Kim ishlatadi

Muharrirlar, korrektorlar va xat yozuvchilar murojaatda tinish belgisini to‘g‘ri qo‘yadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun biror kishiga murojaat qilsangiz, ismni gapning qayerida aytganingizni va ovoz qayerda to‘xtaganini eslang.

Namunalar
Boshida/oxirida: «Aziza, uyga bor.» «Uyga bor, Aziza.» O‘rtasida: «Uyga, Aziza, bor.»
Undov bilan: «Ey do‘st, qayga ketding?» (ey bilan do‘st orasida vergul yo‘q.) «Yo Rab, yordam ber!»
Sinfda faoliyat

Vergulni topish: taxtadagi tinish belgilarisiz gaplarda o‘quvchilar murojaatni ovoz bilan ajratib, vergul qo‘yadi.

Mashq
1
Tinish belgilarini qo‘ying: Singlim menga yordam ber.
2
«Ey farzand» da vergul qo‘yilmasligini izohlang.
3
Undalmali gapdan undalmani ajratib, mustaqil gapga aylantiring: «Hurmatli mehmonlar, xush kelibsiz!»
4
Undalmani ajratmasdan yozish qanday xatoga olib keladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBobo-buvilar uchun kitobchaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →