65
Nazorat ishi va uning tahlili
Darslik: 107-bet
MaqsadInsho yozish bo‘yicha nazorat ishi va xatolar tahlili; Ezopning «Sher va sichqon» masali.
Yangi so‘zlar
insho · essayepigraf · epigraphxomaki nusxa · rough draftuslubiy g‘alizlik · stylistic clumsiness
Tushuntirish
Nazorat ishida o‘quvchi berilgan mavzulardan birini tanlab, insho yozadi: avval mavzuga mos epigraf tanlaydi, reja tuzadi, xomaki nusxa yozadi, so‘ng hikmatli so‘z va maqollar bilan boyitib, toza nusxa tayyorlaydi. Tahlilda xatolar ro‘yxati tuziladi: imloviy (lug‘atdan tekshiriladi), ishoraviy va uslubiy (g‘aliz jumlalar qayta tuziladi). Ezopning «Sher va sichqon» masalida sher kichik sichqonni qo‘yib yuboradi, keyin sichqon uni ovchilar tuzog‘idan qutqaradi. Masal ko‘rsatadiki, eng kuchli kishi ham ba’zan zaif kishining yordamiga muhtoj bo‘ladi.
Namunalar
Epigraf: «Hunar — zar» mavzusiga «Hunari bor odamning yuzi yorug‘.» (maqol) mos.
G‘aliz jumla: «Kitob o‘qish juda foydali va foydadir» → «Kitob o‘qish juda foydali.»
Sinfda faoliyat
Insho ustaxonasi: guruhlar bir insho xomaki nusxasidagi imloviy, ishoraviy va uslubiy xatolarni topib, tuzatadi.
Mashq
1
Insho yozishning bosqichlarini ayting.
Mavzu tanlash, epigraf, reja, xomaki nusxa, tahrir, toza nusxa.
2
«Sher va sichqon» masalining asosiy fikri nima?
Zaif ham kuchlining yordamchisi bo‘la oladi; yaxshilik qaytadi.
3
Uslubiy xatoga misol keltiring va tuzating.
«U juda ko‘p kuchli» → «U juda kuchli».
4
Nima uchun xomaki nusxadan keyin tahrir kerak?
Chunki xatolar topilib, fikr aniqlashtiriladi va matn ravon bo‘ladi.