61
Matn va lug‘atlar bilan ishlash
Darslik: 100-bet
MaqsadNavoiyning «Lison ut-tayr» asaridan «Sen meni anglar bo‘lsang...» hikoyati: ifodali o‘qish va nasriy bayon.
Yangi so‘zlar
bog‘bon · gardenerpand · advice, counselbehosil · fruitlesshalok · fatal, death
Tushuntirish
Hikoyatda bog‘bonlik hunarini bilmagan, daraxtni qanday payvand qilishni, qachon urug‘ ekishni va qanday parvarish qilishni tushunmagan bir odam tasvirlanadi. Do‘stlari uning behuda mehnat qilayotganini ko‘rib, ishini tashlab, foydali kasb bilan shug‘ullanishni maslahat berishadi. Biroq u bu mehnatdan voz kechmaydi va tok kesayotganda ilon chaqib, halok bo‘ladi. Hikoyat nazmda yozilgan: har bir banddagi fikrni avval she’riy ohangda o‘qib, keyin nasrda ifodalash kerak. Xulosa: o‘zi bilmagan ishga kirishib, ustalar maslahatini tinglamagan kishi zarar ko‘radi.
Namunalar
Nasriy bayon: «Bog‘bon hunarni bilmay ishga kirishdi; do‘stlari to‘xtatdi; u tinglamadi.»
Sinonim juftlari: pand — nasihat; halok — o‘lik; behosil — foydasiz.
Sinfda faoliyat
Ikki ovozda o‘qish: bir o‘quvchi bog‘bonni, ikkinchisi do‘stlarni o‘qiydi; sinf “Namunali o‘qish” ni baholaydi.
Mashq
1
Hikoyat kim haqida?
Hunarini bilmay bog‘bonlik qilgan odam haqida.
2
Do‘stlari unga qanday maslahat berdi?
Foydasiz mehnatni tashlab, foydali ish qilishni.
3
Hikoyat qanday yakunlandi?
Bog‘bon tok kesayotganda ilon chaqib, halok bo‘ldi.
4
Hikoyatdan olgan xulosangizni 2 gapda yozing.
Masalan: Bilmagan ishga kirishmaslik kerak. Ustalarning maslahatini tinglash zarar ko‘rishdan saqlaydi.