Nazorat ishi va tahlili
Nazorat ishida hol, to‘ldiruvchi va aniqlovchi bo‘yicha topshiriqlar bajariladi: bo‘laklarni topish, turini aniqlash va ifodalanishini ko‘rsatish. Matn sifatida Ezopning masali beriladi: boshqa zag‘chalardan yirikroq bo‘lgan bir zag‘cha shu sababli o‘z urug‘idan jirkanib, qarg‘alar oldiga boradi; qarg‘alar uni cho‘qib haydaydi, zag‘chalar esa takabbur qushni qaytarib olmaydi. Masal xulosasi: o‘z yurtini tashlab, begona joyni afzal ko‘rgan kishi na u yerda, na o‘z yurtida qadr topadi. Tahlilda sabablar yozma bayon qilinadi va masalga yangi sarlavhalar topiladi.
Bolalar maqol yoki masal o‘qiganda undagi o‘git nima ekanini bir gapda aytishadi. Bunday xulosa chiqarish kundalik hayotda ham kerak.
O‘qituvchilar, yozuvchilar va jurnalistlar o‘qigan narsadan xulosa chiqaradi.
Bir maqol o‘ylab toping va uning o‘gitini o‘z so‘zingiz bilan bir gapda ayting.
Sabablar zanjiri: guruhlar zag‘chaning taqdiriga olib kelgan sabablarni ketma-ket yozadi (takabburlik → rad etilish → yolg‘izlik).