57
Nazorat ishi va tahlili
Darslik: 91–92-betlar
MaqsadIkkinchi darajali bo‘laklar bo‘yicha nazorat ishi; Ezopning «Zag‘cha va qarg‘alar» masali va uning tahlili.
Yangi so‘zlar
zag‘cha · jackdawtakabbur · arroganttimsol · symbol, emblemnafratlanmoq · to loathe
Tushuntirish
Nazorat ishida hol, to‘ldiruvchi va aniqlovchi bo‘yicha topshiriqlar bajariladi: bo‘laklarni topish, turini aniqlash va ifodalanishini ko‘rsatish. Matn sifatida Ezopning masali beriladi: boshqa zag‘chalardan yirikroq bo‘lgan bir zag‘cha shu sababli o‘z urug‘idan jirkanib, qarg‘alar oldiga boradi; qarg‘alar uni cho‘qib haydaydi, zag‘chalar esa takabbur qushni qaytarib olmaydi. Masal xulosasi: o‘z yurtini tashlab, begona joyni afzal ko‘rgan kishi na u yerda, na o‘z yurtida qadr topadi. Tahlilda sabablar yozma bayon qilinadi va masalga yangi sarlavhalar topiladi.
Namunalar
Sarlavhalar: «Takabbur zag‘cha», «O‘z uyingning qadri», «Ikki o‘rtada qolgan qush».
Tahlil: «Zag‘cha qarg‘alar oldiga bordi» — zag‘cha: ega; bordi: kesim; qarg‘alar oldiga: murakkab o‘rin holi.
Sinfda faoliyat
Sabablar zanjiri: guruhlar zag‘chaning taqdiriga olib kelgan sabablarni ketma-ket yozadi (takabburlik → rad etilish → yolg‘izlik).
Mashq
1
Masalda zag‘cha nega qarg‘alar oldiga bordi?
Chunki o‘zini qavmidan ustun deb bilib, ulardan jirkangan.
2
Zag‘cha qarg‘alarga nega yoqmadi?
Chunki qiyofasi va ovozi ularga yot edi.
3
Zag‘cha hayotdagi qanday odamlar timsoli?
O‘z yurtini tashlab, begona yurtni afzal ko‘radiganlar timsoli.
4
Masalga o‘zingiz yana bir sarlavha toping va asoslang.
Masalan: «Ikki o‘rtada qolgan qush» — chunki zag‘cha na qarg‘alarga, na o‘z qavmiga qo‘shildi.