Matn va lug‘atlar bilan ishlash
«Majolis un-nafois» — Alisher Navoiyning o‘zi yashagan davrdagi shoir va olimlar haqidagi tazkirasi. Parchada Samarqandlik Xoja Fazlulloh Abullaysiy tasvirlanadi: u fiqh ilmida katta olim bo‘lgan, Sayid Sharifning shogirdi sanalgan, she’r va muammoga ham mayl qo‘ygan. Navoiy undan ikki yil dars olgan va ustozi uni «farzand» deb atagan. Xoja Samarqandda vafot etgan va o‘z xonaqohidagi bobosining maqbarasida dafn qilingan. Matn yozilgan davr tili hozirgidan farq qiladi: «bila» — bilan, «erdi» — edi, «aytur» — aytadi. Aniqlovchilar sifatida kelgan so‘zlarni ma’nodoshlari bilan almashtirib ko‘ring, so‘ng matnni uch gapda qisqa bayon qiling.
| Eski | Hozirgi |
|---|---|
| bila | bilan |
| erdi | edi |
Eski matndagi so‘zni hozirgisiga almashtirib o‘qish matnni qayta aytishga o‘xshaydi. Qisqa qayta aytish ham fikrni asosiy qismga keltiradi.
Tarjimonlar, tarixchilar va muharrirlar matnni qisqartirib yangi shaklda aytadi.
Qisqa bir matnni bir gapda qayta aytib bering.
Qisqartirish mashqi: matnning har xatboshisini bitta gapda ifodalang, so‘ng uchala gapni bitta sodda gapga birlashtiring.