ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Aniqlovchi; Navoiy va Ezop matnlari; nazorat

Darslar 55–57 · 3 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
56

Matn va lug‘atlar bilan ishlash

Darslik: 90-bet
MaqsadNavoiyning «Majolis un-nafois» asaridan parcha: aniqlovchilarni almashtirish va matnni qisqa bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Majolis un-nafois · Gatherings of Delicate Soulsalloma · great scholarfiqh · Islamic jurisprudencexonaqoh · dervish lodge
Tushuntirish

«Majolis un-nafois» — Alisher Navoiyning o‘zi yashagan davrdagi shoir va olimlar haqidagi tazkirasi. Parchada Samarqandlik Xoja Fazlulloh Abullaysiy tasvirlanadi: u fiqh ilmida katta olim bo‘lgan, Sayid Sharifning shogirdi sanalgan, she’r va muammoga ham mayl qo‘ygan. Navoiy undan ikki yil dars olgan va ustozi uni «farzand» deb atagan. Xoja Samarqandda vafot etgan va o‘z xonaqohidagi bobosining maqbarasida dafn qilingan. Matn yozilgan davr tili hozirgidan farq qiladi: «bila» — bilan, «erdi» — edi, «aytur» — aytadi. Aniqlovchilar sifatida kelgan so‘zlarni ma’nodoshlari bilan almashtirib ko‘ring, so‘ng matnni uch gapda qisqa bayon qiling.

EskiHozirgi
bilabilan
erdiedi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Eski matndagi so‘zni hozirgisiga almashtirib o‘qish matnni qayta aytishga o‘xshaydi. Qisqa qayta aytish ham fikrni asosiy qismga keltiradi.

Kim ishlatadi

Tarjimonlar, tarixchilar va muharrirlar matnni qisqartirib yangi shaklda aytadi.

Bugun sinab ko‘ring

Qisqa bir matnni bir gapda qayta aytib bering.

Namunalar
Eski shakllar: «bila» → «bilan»; «erdi» → «edi»; «ayturg‘a» → «aytishga».
Uch gapda bayon: Fazlulloh Samarqandlik olim edi. U fiqhda mashhur bo‘lib, Navoiyni o‘qitgan. Samarqandda vafot etgan.
Sinfda faoliyat

Qisqartirish mashqi: matnning har xatboshisini bitta gapda ifodalang, so‘ng uchala gapni bitta sodda gapga birlashtiring.

Mashq
1
Parchada Navoiy ustozi haqida nima deydi?
2
«Tazkira» nima?
3
«Shoir Navoiy go‘zal g‘azallar yozgan» gapida aniqlovchilarni toping.
4
Eski «ulumi dars ayturg‘a» ni hozirgi tilga o‘giring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKaram, lavlagi yoki qog‘oz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →