ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Sodda gap tahlili; nazorat ishi

Darslar 48–50 · 3 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
49

Sodda gap va gap bo‘laklari yuzasidan tahlil

Darslik: 76–78-betlar
MaqsadSodda gap va gap bo‘laklari bo‘yicha o‘tilganlarni takrorlab tahlil qilish; «Oqilona javob» matni.
Yangi so‘zlar
tahlil · analysisimo-ishora · gesturekesim · predicateega · subject
Tushuntirish

Bu darsda sodda gap haqida o‘tilganlar takrorlanadi: kesimning turlari (fe’l va ot; sodda va murakkab), bog‘lama, tire, ega, egasiz gaplar, atov gap, so‘z-gap, yig‘iq va yoyiq gap. «Oqilona javob» rivoyatida aytilishicha, Husayn Boyqaro boshiga ishora qilgan, Navoiy esa tiliga ishora qilgan: «Boshga baloni nima keltiradi?» — «Til». Shogirdlar bunga qoyil qoladi. Rivoyat tilni ehtiyot qilish kerakligiga undaydi; shunga mos maqol — «Aytilgan so‘z — otilgan o‘q». Tahlilda har bir gapda avval kesim, so‘ng ega va ikkinchi darajali bo‘laklar topiladi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tahlil qilish sabr va tartib talab qiladi: har bo‘lakni topish, tekshirish. Bu ko‘nikma matn bilan ishlashdan tashqari ham kerak.

Kim ishlatadi

Dasturchilar, muharrirlar va tadqiqotchilar murakkab narsani bo‘laklarga bo‘lib tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun eshitgan bir gapni kesimdan boshlab bo‘laklarga ajratib ko‘ring.

Namunalar
Tahlil: «Ukam tez yugurdi» — ukam: ega; yugurdi: sodda fe’l kesim; tez: hol. Yoyiq, egali gap.
Tahlil: «Maqsadimiz — yurtni obod qilish» — ega: maqsadimiz; ot kesim, murakkab; tire bor, chunki kesim harakat nomi.
Sinfda faoliyat

Tahlil poygasi: ikki jamoa taxtadagi gapni qatorma-qator tahlil qiladi, kim xatosiz va tez bajarsa, g‘olib.

Mashq
1
«Sabr qilsang, ko‘rasan» qanday egasiz gap?
2
«Kech. Sokin ko‘cha.» qanday gaplar?
3
«Til» haqidagi rivoyatdan qanday xulosa chiqarasiz?
4
Nima uchun tahlil kesimdan boshlanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliPeshtaxta uchun saqlagichli panelHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →