Sodda gap va gap bo‘laklari yuzasidan tahlil
Bu darsda sodda gap haqida o‘tilganlar takrorlanadi: kesimning turlari (fe’l va ot; sodda va murakkab), bog‘lama, tire, ega, egasiz gaplar, atov gap, so‘z-gap, yig‘iq va yoyiq gap. «Oqilona javob» rivoyatida aytilishicha, Husayn Boyqaro boshiga ishora qilgan, Navoiy esa tiliga ishora qilgan: «Boshga baloni nima keltiradi?» — «Til». Shogirdlar bunga qoyil qoladi. Rivoyat tilni ehtiyot qilish kerakligiga undaydi; shunga mos maqol — «Aytilgan so‘z — otilgan o‘q». Tahlilda har bir gapda avval kesim, so‘ng ega va ikkinchi darajali bo‘laklar topiladi.
Tahlil qilish sabr va tartib talab qiladi: har bo‘lakni topish, tekshirish. Bu ko‘nikma matn bilan ishlashdan tashqari ham kerak.
Dasturchilar, muharrirlar va tadqiqotchilar murakkab narsani bo‘laklarga bo‘lib tekshiradi.
Bugun eshitgan bir gapni kesimdan boshlab bo‘laklarga ajratib ko‘ring.
Tahlil poygasi: ikki jamoa taxtadagi gapni qatorma-qator tahlil qiladi, kim xatosiz va tez bajarsa, g‘olib.