Darslar 48–50 · 3 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
50
Nazorat ishi va tahlili
Darslik: 79-bet
MaqsadSodda gap sintaksisi bo‘yicha nazorat ishi va uning tahlili.
Yangi so‘zlar
nazorat ishi · testxato tahlili · error analysisimloviy xato · spelling errorishoraviy xato · punctuation error
Tushuntirish
Nazorat ishida kesimning turlari, tire qoidasi, ega, egasiz gaplar, atov gap, so‘z-gap hamda yig‘iq va yoyiq gaplar bo‘yicha topshiriqlar bajariladi. Tekshirilgan ishda xatolar uch turga ajratiladi: imloviy (so‘zni noto‘g‘ri yozish), ishoraviy (tinish belgisidagi xato, masalan, tire) va uslubiy (so‘zni noo‘rin qo‘llash). Har bir xato uchun to‘g‘ri variant yoziladi, qoida takrorlanadi va yangi misollar tuziladi. Xatolar ro‘yxatini tuzgan o‘quvchi keyingi ishda ularni takrorlamaydi.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Test natijasini tahlil qilganda ikki narsa muhim: nimani bilmaganingiz va nimani adashtirganingiz. Bu ikkalasi boshqa-boshqa yo‘l bilan tuzatiladi.
Kim ishlatadi
O‘qituvchilar, sportchilar va dasturchilar bilmaslik va adashishni ajratib tahlil qiladi.
Bugun sinab ko‘ring
Oxirgi xatolaringizdan bittasini tanlang va uni bilmaslik yoki adashish deb belgilang.
Uslubiy xato: «Juda ko‘p kuchli bola» → «Juda kuchli bola.»
Sinfda faoliyat
Xatolar ustida ishlash: uch guruh imloviy, ishoraviy va uslubiy xatolar ro‘yxatini tuzib, tuzatilgan variantni taqdimot qiladi.
Mashq
1
Xatolar qanday turlarga ajratiladi?
Imloviy, ishoraviy va uslubiy.
2
«Opam a’lochi» gapida tire kerakmi? Asoslang.
Ha, «Opam — a’lochi» deb yozish kerak: kesim ot bilan ifodalangan, unda kesimlik qo‘shimchasi ham, bog‘lama ham yo‘q. Masalan, «ham» kelganda yoki kesim sifat bo‘lganda tire qo‘yilmaydi.
3
O‘z xatoingiz uchun yangi gap tuzing va to‘g‘rilang.
Javob o‘quvchining xatosiga bog‘liq: xato — tuzatilgan shakl — qoida.
4
Nima uchun xatolar ro‘yxatini yuritish foydali?
Chunki o‘z xatolarni ko‘rib, ularni takrorlamaslikka erishiladi.